صفحه اصلی اخبار دندانپزشکی

dentii | اخبار

سلامت دندان و دیابت

چاپ PDF

دکتر عبدالرضا معادی

اگر فرد دیابت داشته باشد باید آگاهی پیدا کند که بیماری او می‌تواند به چشم‌ها، اعصاب، کلیه‌ها، قلب و دیگر سیستم‌های مهم بدن آسیب برساند.
این بیماری می‌تواند در دهان نیز مشکلاتی را بوجود آورد و در افراد دچار بیماری دیابت نسبت به افراد سالم خطر ابتلا به بیماریهای پریودنتال بیشتر است. همچنین پوسیدگی، خشکی دهان در این افراد بیشتر است.

بیماری‌های پریودنتال، شامل عفونتهای لثه و استخوان نگهدارنده دندان می‌باشد. در مراحل پیشرفته، این بیماری‌ها می‌توانند منجر به جویدن دردناک و حتی از دست رفتن دندان شوند، نظیر هر عفونت دیگری، بیماری لثه موجب می‌شود تا کنترل و نگهداری قند خون مشکل شود. افرادی که بیماری دیابت کنترل شده دارند شبیه افراد غیربیمار هستند.
بچه‌های مبتلا به دیابت وابسته به انسولین (IDDM) همچنین در معرض خطر ابتلا به مشکلات لثه هستند. کنترل خوب دیابت بهترین محافظت در مقابل بیماری پریودنتال است. مطالعات نشان داده است که کنترل میزان قندخون، خطر ابتلا به برخی از عوارض دیابت را کاهش می‌دهد نظیر عوارض چشمی، بیماریهای قلبی و آسیب‌های عصبی.

دانشمندان معتقدند که بسیاری از عوارض من‌جمله بیماری لثه می‌توانند بواسطه کنترل خوب دیابت پیشگیری شوند.

تغییرات عروقی:
افزایش ضخامت عروق یک عارضه بیماری دیابت است که ممکن است خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهد. عروق خونی اکسیژن و مواد غذایی را به نسوج بدن انتقال می‌دهند من جمله به دهان و همچنین مواد زائد را از محیط بافت‌ها دور می‌نمایند. دیابت با افزایش ضخامت عروق موجب کندی جریان تغذیه‌ای و برداشت مواد زائد می‌شود. این حالت می‌تواند مقاومت نسوج لثه و استخوان را در مقابل عفونت کاهش دهد.

باکتری:
انواع زیادی از باکتری (جرم) بر روی مواد قندی بخوبی رشد می‌کنند. هنگامیکه بیماری دیابت کنترل ضعیف داشته باشد، میزان بالای گلوکز در مایعات دهان ممکن است به رشد بیشتر باکتری‌ها (جرم‌ها) و شروع بیماری لثه کمک می‌کند.

مصرف سیگار:
مطالعات نشان داده است که مصرف سیگار علاوه بر ایجاد بیماریهای قلبی و سرطان شانس ابتلا به بیماری لثه را افزایش می‌دهد. در واقع سیگاری‌ها ۵ برابر بیشتر از غیرسیگاری‌ها شانس ابتلا به بیماری لثه را دارند. اگر فردی سیگاری و در عین حال دچار دیابت باشد و در محدوده سنی ۴۵ سال یا بیشتر وقوع بیماری شدید لثه در او ۲۰ مرتبه از فرد غیرسیگاری و غیرمبتلا به دیابت بیشتر خواهد بود.

مشکلات مربوط به دیابت در دهان:
۱ – پوسیدگی دندانی: افراد جوان مبتلا به دیابت وابسته به انسولین (IDDM) که کنترل بهداشتی خوبی دارند و بیشتر از دندانهای خود مراقبت می‌کنند اغلب حتی پوسیدگی‌های کمتری را نسبت به دیگر بچه‌ها دارند چون بسیاری از غذاهای محتوی شکر را مصرف نمی‌کنند.
۲ – برفک: یک عفونت ایجاد شده توسط قارچ می‌باشد که در دهان ایجاد می‌شود. افراد دچار بیماری دیابت شانس ابتلا به برفک را بیشتر دارند چون قارچ‌ها در میزان بالای گلوکز رشد می‌کنند.
مصرف سیگار و استفاده از دست دندانهای مصنوعی (بخصوص آنهائیکه بطور مستمر استفاده می‌شوند) می‌توانند منجر به عفونت قارچی شوند. کنترل خوب دیابت، عدم مصرف سیگار و خارج کردن و تمیزکردن دست دندانهای مصنوعی می‌تواند از بروز برفک جلوگیری نماید.
۳- دهان خشک:
عارضه دهان خشک می‌تواند منجر به سوزش، زخمهای دهانی، عفونت‌ها و پوسیدگی دندانی شود. خشکی دهان (گزورسیتما) وقتی بزاق کافی ومایعات محافظتی طبیعی در درمان وجود ندارد. بزاق به کنترل رشد جرمهایی که مسبب پوسیدگی دندانی و دیگر عفونتهای دهانی هستند کمک می‌نماید.

یکی از دلایل اصلی ایجاد دهان خشک مصرف داروهاست. بیش از ۴۰۰ دارو و فرآورده‌های مشتمل بر داروهای سرماخوردگی، فشارخون و افسردگی می‌توانند عارضه دهان خشک را ایجاد نمایند. اگر فردی دارو مصرف می‌کند می‌بایست به دندان پزشک و پزشک خود اطلاع دهد. ممکن است فرد با استفاده از داروهای دیگر و یا کاربرد بزاق مصنوعی، دهان خود را مرطوب نماید.

محافظت از دندان‌ها:
بیماریهای شدید پریودنتال، نه تنها منجر به از دست رفتن دندان‌ها می‌شوند بلکه می‌توانند همچنین موجب تغییراتی در شکل استخوان و نسوج لثه شوند. لثه حالت ناهماهنگ پیدا کرده و دست دندان مصنوعی خوب تطابق پیدا نمی‌کند. افراد دچار بیماری دیابت اغلب بواسطه دست دندان مصنوعی سوزش لثه دارند.
اگر جویدن با دست دندان مصنوعی دردناک است فرد می‌بایست غذاهایی را انتخاب کند که جویدن آن‌ها آسان‌تر باشد بشرط آنکه از رژیم غذایی دیابت تبعیت نماید. خوردن غذاهای نامناسب ممکن است کنترل قندخون را دچار مشکل نماید. بهترین راه برای اجتناب از این مشکلات حفظ دندانهای طبیعی و سلامت لثه‌ها می‌باشد. وضعیت بیماری پریودنتال در صورتی که فرد دچار دیابت باشد.

 

به مناسبت روز جهانی دیابت وتقدیر از ابداع کننده برتر شبکه تحقیقات دیابت کشور

چاپ PDF

دکتر عبدالرضا معادی، دندان‌پزشکی است که سال‌ها است در انجمن بیماران نادر و بیماران خاص به فعالیت‌های جنبی علمی می‌پردازد و پروژه او با موضوع «مدیریت دیابت در کشور»، از سوی شبکه تحقیقات دیابت کشور، به‌عنوان طرح بر‌تر سال انتخاب‌شده است. به همین مناسبت فرصت را مناسب شمردیم تا با ایشان گفتگو کنیم.

جناب دکتر معادی! چه شد که تصمیم گرفتید به‌عنوان یک دندان‌پزشک به تحقیق در حوزه علوم غدد و متابولیسم بپردازید؟
این کار را به دنبال فعالیت خودم در انجمن بیماری‌های نادر و خاص انجام داده‌ام که البته یک خلاقیت درزمینهٔ مدیریت دیابت است. عنوان این پروژه که از ۴ سال پیش آن را شروع کردم، «۱۰۰ نفر دیابتی» است که سطح دسترسی مردم را در مدیریت بیماری دیابت افزایش می‌دهد.
جرقه اولیه این طرح، این بود که سطح دسترسی افراد مبتلابه دیابت، به پزشکانی که می‌توانند آنان را درمان کنند کم است و به این دلیل، پروژه آزمایشی را طراحی کردیم که ۱۰۰ پزشک فعال بخش خصوصی، آموزش‌های یکسان ببینند، درمان بیماران دیابتی را به‌صورت عملی فرابگیرند و متصل به شبکه مرکزی ورود اطلاعات باشند تا یک کنترل‌کننده مرکزی اطلاعات بیماران را به‌صورت مرتب هدایت کند.
کار این افراد، غربال‌گری، تشخیص زودهنگام، درمان و پیش‌گیری از بروز بیماری‌های ثانویه‌ای که براثر دیابت به وجود می‌آید و همچنین مراقبت‌های ویژه مانند تغذیه و پرستاری در منزل و از همه مهم‌تر آموزش و تغییر سبک زندگی بیماران دیابتی و خانواده آن‌ها است.
در این طرح، پزشکان بیماران را بعدازاینکه نشان‌دار می‌شوند، به‌طور مرتب رصد می‌کنند و اطلاعاتی که از آن‌ها به‌دست‌آمده را به شکلی درج می‌کنند تا در سیستم کنترل‌کننده مرکزی قابل‌دسترسی باشد و بتوان فرایند بهبود را در افراد مشاهده کرد.
به‌عبارت‌دیگر، ما در عمل به سمتی می‌رویم که در درازمدت صاحب گروه‌های بینابینی با مدرک غیرپزشکی بشویم که بتوانند کار مراقبت و مدیریت بیماری دیابت را انجام بدهند و در حوزه‌هایی که مربوط به دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی است برای بیمار مجدداً دستور بنویسند.

طرح مدیریت دیابت در کشور را با همکاری چه گروهی و در چه آزمایشگاه‌هایی انجام دادید؟
این طرح از ابتدای سال ۹۴ با همکاری بنیاد بیماری‌های خاص و نهادهای مرتبط مانند پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، سازمان نظام پزشکی و انجمن پزشکان عمومی دانشگاه تهران و شرکت نوونوردیسک شروع شد و نوشتن و مدیریت طرح به عهده شخص من بوده است.
مسئولیت این طرح را در دو گروه علمی و اجرایی تقسیم کردیم و پژوهشگاه علوم غدد مسئولیت گروه علمی و بنیاد بیماری‌های خاص مسئولیت گروه اجرایی بر عهده گرفتند. من هم در هر دو کمیته عضو هستم و این طرح را مدیریت می‌کنم.

بااینکه دیابت جزو بیماری‌های خاص به‌حساب نمی‌آید، چرا بنیاد بیماری‌های خاص بر روی درمان آن تمرکز کرده است؟
بنیاد بیماری‌های خاص بر روی درمان دیابت هم کار می‌کند، زیرا بیماران دیالیزی و پیوند کلیه، جزو بیماران خاص هستند و ۴۰ درصد از آن‌ها معمولاً سابقه بیماری دیابت دارند. بنابراین یکی از برنامه‌های بنیاد بیماری‌های خاص، این است که بتواند با دخالت در موضوع دیابت، کمک به کنترل آن و پیش‌گیری از آن، از میزان بروز بیماری‌های کلیوی، دیالیز و حتی پیوند کلیه جلوگیری کند.
البته ما امیدواریم با حمایت مجلس و دولت، دیابت هم جزو بیماری‌های خاص قرار بگیرد و به این بیماران هم بتوانند بدون پرداخت فرانشیز بعضی از درمان‌ها و داروهای مخصوص خود را دریافت کنند.

طرح شما در حال حاضر در چه مرحله‌ای است؟
در حال حاضر این طرح در تهران، کرج، رشت، مشهد و اسلامشهر شروع‌شده است و در بعضی از شهر‌ها ۲ تا ۳ پزشک و در بعضی دیگر ۱۰ تا ۲۰ پزشک در این قالب مشغول فعالیت هستند.
در حال حاضر ۸۰ درصد این طرح اجرایی شده است، یعنی تاکنون ۸۰ پزشک آموزش‌دیده و مشغول به کار هستند. انتظار می‌رود که تا پایان اردیبهشت ۹۵ آموزش ۱۰۰ پزشک به اتمام برسد؛ البته خواست ما این است که این طرح، فرایندی رو به رشد باشد که این تعداد پزشک ظرف ۵ سال آینده به هزار پزشک در سطح کشور افزایش یابند و البته این امر بعدازاینکه نتیجه کار این ۱۰۰ پزشک بازنگری شد محقق می‌شود.
گفتنی است ارزیابی روند پیشرفت این طرح، پس از ۱ سال معلوم می‌شود، اما انتظار ما این است که به این شیوه، هم بتوانیم از بروز بیماری دیابت پیش‌گیری کنیم و هم‌ سطح کیفیت زندگی بیماران دیابتی را ارتقاء ببخشیم. زیرا در ایران بین ۴ تا ۵/۴ میلیون نفر به دیابت مبتلا هستند که حدود ۲ میلیون نفر از آن‌ها از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها یک‌هشتم کسانی که اطلاع دارند، توانسته‌اند بیماری خود را بر اساس فرمولی که سازمان بهداشت جهانی نوشته است به شکل مطلوبی کنترل کنند. بنابراین هفت‌هشتم جمعیت مبتلابه دیابت، به‌صورت پاره‌وقت و موردی و بدون کنترل مناسب درمان می‌شوند. لازم به ذکر است که در سال جاری یک سند دیابت کشور تنظیم شد که شاید طرح ۱۰۰ نفر دیابتی بتواند یکی از بازوهای اجرایی آن باشد.

 

توزیع ۱۰۰ یونیت سیار با نیروی تخصصی دندانپزشکی در مناطق محروم کشور

چاپ PDF

ئیس اداره بهداشت دهان و دندان وزارت بهداشت از توزیع ۱۰۰ یونیت سیار دندانپزشکی و ۷۰۰ دندانپزشک در ۹۷ مرکز در کشور خبر داد.

دکتر حمید صمدزاده رئیس اداره بهداشت دهان و دندان وزارت بهداشت در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه بهداشت و درمان گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛ به طرح موفق وارنیش فلوراید در کودکان دبستانی کل کشور اشاره کرد و گفت: ‌ سال گذشته هفت میلیون دانش آموز دوره ابتدایی ۲ بار طی دوره تحصیلشان تحت وارنیش فلوراید قرار گرفتند.

وی با بیان اینکه این طرح امسال هم در کلیه مدارس ابتدایی اجرا می‌شود، افزود: اجرای این طرح می‌تواند ۲۵ تا ۴۵ درصد میزان پوسیدگی را کاهش دهد. طبق غربالگری‌های سال گذشته تنها نزدیک به شش درصد دانش آموزان فاقد مشکلات دندانی همچون پوسیدگی بودند که امیدواریم با اجرای این طرح این آمار به نزدیک ۲۰ درصد برسد

صمدزاده به برنامه‌های افزایش دسترسی به خدمات دندانپزشکی در مناطق محروم اشاره و عنوان کرد: طی طرح تحول، توزیع ۱۰۰ یونیت سیار دندانپزشکی در ۹۷ مرکز که عمدتا در مناطق محروم کشور بوده‌اند، صورت گرفت و نزدیک به ۷۰۰ دندانپزشک در این مراکز مشغول به کار شدند. این برنامه گام بزرگی برای دسترسی مردم به خدمات دندانپزشکی و ارتقای بهداشت دهان و دندان ساکنین این مناطق است.

 
صفحه 5 از 188

 


 

Persian Gulf Smile Award