صفحه اصلی اخبار دندانپزشکی

dentii | اخبار

کوریکولوم آموزشی دندان‌پزشکی ظرف ۶ ماه بازنگری می‌شود

چاپ PDF

گفتگو با دکتر جمیله قدوسی درباره چرایی و چگونگی اصلاحات کوریکولوم آموزشی دندان‌پزشکی

مدت کمی پس از ابلاغ کوریکولوم آموزشی فعلی دندان‌پزشکی، اعتراض دانشگاه‌ها مبنی بر اظهار ناتوانی در اجرای این برنامه آموزشی آغاز شد و همین امر، سبب شد تنها ۴ سال بعد و زمانی که هنوز حتی اولین سری دانشجویان تحت این کوریکولوم فارغ‌التحصیل نشده‌اند، دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی تصمیم به بازنگری آن بگیرد. از آنجایی که فرایند اعمال این تغییرات به تازگی آغاز شده است، بر آن شدیم تا با دکتر جمیله قدوسی، دبیر کارگروه توسعه و تعالی دندان‌پزشکی منطقه ۹ آمایش سرزمین و یکی از دست‌اندرکاران این طرح، گفتگویی داشته باشیم که در ادامه می‌خوانید.

خانم دکتر قدوسی! کوریکولوم آموزشی دندان‌پزشکی آخرین بار چه زمانی تغییر کرده و چرا پیش از این که دانشجویان یک دوره کامل تحت آن تحصیل کنند، تصمیم به بازنگری این کوریکولوم گرفته شده است؟
آخرین کوریکولوم آموزشی دندان‌پزشکی، سال ۹۱ و در انتهای کار دولت دهم به دانشکده‌ها ابلاغ شد و بنا بر اظهارات دست‌اندرکاران تدوین آن، به دلیل تعجیلی که در ابلاغ این کوریکولوم اتفاق افتاد، برخی متمم‌هایی که جهت اجرای هرچه بهتر آن مورد نیاز بود ضمیمه نشد و با افزایش کمًی دانشکده‌های دندان‌پزشکی کشور هم این مشکل دو چندان شد. با توجه به بازخوردهای دریافت شده از دانشکده‌های دندان‌پزشکی سراسر کشور مبنی بر عدم امکان اجرای کامل این کوریکولوم و همچنین، پیش‌بینی عدم دست‌یابی به اهداف اصلی آن، دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی، با مشورت تیم تدوین کوریکولوم موجود و همچنین مشاورین آموزش پزشکی، برای هرچه بیشتر اجرایی کردن این کوریکولوم، تصمیم به بازنگری محدود آن گرفتند. لازم به تذکر است که در حال حاضر بحث تدوین کوریکولوم جدید مطرح نیست، بنابراین خواهشمندم این اشتباه پیش نیاید که علی‌رغم اینکه تنها یک دوره از دانشجویان تحت این برنامه آموزشی فارغ‌التحصیل شده‌اند، کوریکولوم فعلی در حال تغییر است.

بیشترین حجم اشتباهات کوریکولوم آموزشی پیشین در کدام بخش‌ها بوده است؟
اشکالات مطرح شده از جانب دانشکده‌ها را می‌توان به چند بخش اصلی تقسیم کرد که بخش اول مربوط به دروس ادغام شده به‌خصوص دروس تشخیصی و سیستمیک، بخش دوم مربوط به دروسی که باید به صورت کارگاهی ارائه شوند، بخش سوم مربوط به دروسی که باید به صورت بیمارستانی ارائه شوند، بخش چهارم مربوط به دروسی که به رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی مرتبط هستند و بخش پنجم مربوط به چیدمان دروس و همچنین ورود تعدادی از دروس اختصاصی به علوم پایه است.

فرایند بازنگری کوریکولوم آموزشی فعلی شامل چه مراحلی است؟
اولین مرحله فرایند بازنگری، کسب اطلاع از توانمندی‌های تخصصی دانشکده‌های سراسر کشور و تجمیع نظرات و پیشنهادهای آن‌ها و مرحله بعد، تعامل با نخبگان منتخب برای استفاده از این اطلاعات در جهت تهیه طرح دوره‌ها و برنامه‌های کمکی جانبی است که قطعاً باید متناسب با توان اجرایی دانشکده‌ها و البته با در نظر گرفتن حداقل‌های قابل قبول نوشته شوند. مرحله آخر هم توانمندسازی و همراهی با دانشکده‌ها و تهیه بسته‌های کمک آموزشی به‌صورت مجازی برای سطح کشور است.

پیش‌بینی ما برای مدت زمان مورد نیاز برای اجرای این برنامه ۶ ماه است، اما این فرایند باید در طولانی‌مدت تداوم پیدا کند تا در درازمدت توانمندی‌های مورد نیاز برای دندان‌پزشکان عمومی بزرگ‌نمایی شده و در کوریکولوم آینده لحاظ شوند.

در حال حاضر در چه مرحله‌ای از کار بازنگری کوریکولوم هستید؟
در حال حاضر، دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، رابطینی را به ما معرفی کرده‌اند که از یک طرف با کمیته کوریکولوم دانشکده محل خدمت خود و از طرف دیگر با کمیسیون راهبردی دبیرخانه تخصصی دندان‌پزشکی و کارگروه تعالی دندان‌پزشکی در منطقه ۹ آمایش سرزمین مستقر در دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تعامل هستند.

به تازگی جلسه‌ مشترکی با حضور رابطین دانشکده‌های سراسر کشور و دبیر و قائم‌مقام شورای تخصصی دندان‌پزشکی و مسئولین دانشگاه علوم پزشکی مشهد داشتیم که در آن روند کار توسط مسئولین هربخش برای حاضرین توجیه شد و به این ترتیب فرایند بازنگری کوریکولوم آموزشی دندان‌پزشکی رسماً آغاز شد.

آیا کوریکولوم بعد از اعمال اصلاحات ضمانت اجرایی دارد؟ تا چه حد امکان دارد با تغییر دولت، این طرح کنار گذاشته شود؟
اگر منظور از ضمانت اجرایی، آیین‌نامه است که در حال حاضر هم وجود دارد و کلیه دانشکده‌ها موظف به رعایت کوریکولوم مصوب هستند. تلاش می‌شود که تصمیمات مبتنی بر بهترین شواهد موجود گرفته شود که با پشتوانه منطق؛ برای هر شخص آکادمیک قابل پذیرش و به تبع آن برای هر مدیر اجرایی نظام‌مند باشد

 

بارداری و عصب کشی

چاپ PDF

در بارداری یکی از مشکلات خانمها، مراجعه به دندانپزشک جهت عصب کشی است. دلایل مختلفی وجود دارد که میزان مشکلات دهان و دندان در دوران بارداری برای خانم ها افزایش می یابد.یکی از علت ها،مشکلات لثه ناشی از تغییرات هورمونی در دوران بارداری است،علت های دیگر مصرف بیشتر مواد قندی در دوران بارداری،بیماری صبحگاهی و افزایش اسیدیته دهان به دنبال آن، کاهش بهداشت زنان باردار به دلیل خستگی و کم حوصلگی و … هستند. به همین دلیل مراقبت های بهداشتی قبل از تصمیم به بارداری برای تمام خانم ها توصیه می شود.

بنابراین خود بارداری به خودی خود منجر به از دست رفتن دندان ها نمی شود و با مراقبت های قبل و حین بارداری می توان از مشکلات دهان و دندان در دوران بارداری جلوگیری کرد.

عصب کشی در بارداری؟

اما مواقع بسیاری وجود دارد که خانم های باردار با درد شدید به مراکز دندانپزشکی مراجعه می کنند.بیشتر این دندان ها نیاز به درمان ریشه ( عصب کشی ) دارند. ولی به خاطر دیدگاه اشتباهی که از سوی بیماران وجود دارد ( دندانپزشکان هم متاسفانه مجبور به تمکین به آن) شده اند، بسیاری از مراکز از ارائه خدمات به خانم های باردار مخصوصا در سه ماهه اول و سوم خودداری می کنند.

حقیقت این است که درمان عصب کشی برای زنان باردار عادی در تمام دوران بارداری قابل انجام است. هرچند ، ترجیح داده می شود که این درمان ها بیشتر در سه ماهه دوم صورت گیرند.

درد یه پدیده آزار دهنده است که تمام جنبه های جسمی، روانی و اجتماعی انسان ها را می تواند مختل کند.زنان باردار که دچار درد های با منشا دندانی باشند، احتمالا به دلیل تاثیرات درد بر فعالیت های روزمره شان،آسیب هایی را حتی متوجه جنین خود کنند.

اقدامات اولیه در مراجعه خانم های باردار به دندانپزشکی

دندانپزشک بر اساس یک رویه که بیشتر جنبه حقوقی دارد تا علمی، از پزشکی که خانم باردار تحت نظارت او قرار دارد یک نامه مشاوره مکتوب درخواست می کند. در این نامه معمولن باید اجازه انجام درمان دندانپزشکی، زمان مناسب ، طول درمان مناسب، ماده بی حسی و انجام رادیوگرافی اشعه ایکس توضیحاتی داده می شود. دندانپزشکان برای درمان زنان باردار در دانشکده ها آموزش دیده اند و نحوه درمان را به خوبی می دانند اما اولا به دلایل حقوقی( چون خانم باردار درجه اول تحت نظر یک پزشک دیگر است) و همچنین به دلیل اینکه شاید مورد خاصی در پرونده پزشکی بیمار باشد که مداخله خاصی را ایجاب کند، حتمن از پزشک معالج در خواست مجوز مکتوب انجام درمان را می کنند.اما از نظر حقوقی برای شروع بیماری که با درد شدید مراجعه کرده است،آغاز یک درمان اورژانس حتی با یک مشاوره تلفنی با پزشک(شفاهی) یا بدون مشاوره و کسب مجوز از ایشان قابل انجام است.

رادیوگرافی:

مطالعات ثابت کرده است زیان های اشعه ایکس دندانپزشکی بسیار بسیار ناچیز است. به طوری که حتی اشعه آفتاب در زمان طولانی تر قدرت جهش زایی بیشتری برای هر فرد نسبت به اشعه رادیوگرافی دندانپزشکی دارد. مخصوصا با تکنولوژی های جدید و فناوری های دیجیتال رادیوگرافی دوز استفاده شده برای بیماران خیلی کمتر هم شده است. اما در نهایت این اشعه ها مضر هستند و اصول درمان ایجاد می کند که هر بیماری را فزمانی که واقعا نیاز زیادی وجود ندارد در معرض این اشعه قرار ندهیم . در خانم های باردار به دلیل وجود جنین در حال تمامل این حساسیت ها به مراتب بیشتر است. اما به این معنی نیست که از زنان باردار مطلقا نباید رادیوگرافی تهیه شود. در صورتی نیاز اساسی وجود داشته باشد ( مثلا قبل از عصب کشی) تهیه رادیوگرافی در مراحل مختلف بارداری ممکن است. هر قدر که بیشتر از ابتدای دوران بارداری دورتر شویم، خطرات اشعه رادیوگرافی برای جنین کمتر است. استفاده از پوشش سربی در برخی مراجع توصیه شده است ولی جهت تابش اشعه هم در بسیاری از موارد به سمت جنین نیست و لذا خطرات واقعا حد اقل است.

والدین البته حق دارند در مورد سلامت فرزند آینده خود نگران باشند. این نگرانی در جریان مشاوره ای که با پزشک معالج صورت می گیرد و آگاهی هایی که دندانپزشک می دهد برطرف می شود. در صورتی که والدین مایل به انجام رادیوگرافی نباشند،درمان اورژانس بدون انجام رادیوگرافی تحت شرایطی می تواند صورت گیرد .

بی حسی موضعی:

بی حسی موضعی معمول دندانپزشکی برای زنان باردار سالم و جنینشان هیچ زیان شناخته شده ای ندارد. در مراحل پایانی بارداری ممکن است خانم های مشکل فشار خون پیدا کنند نوع بی حسی گاها به ندرت تغییر پیدا می کند.

داروها:

بیشترین دارویی بع عنوان ضد درد برای بیماران باردار توسط دندانپزشکان توصیه می شود استامینوفن است. اما در سه ماهه اول و دوم( و نه سوم) ایبوپروفن هم به عنوان داروی ضد درد و التهاب قابل استفاده می باشد.آسپرین و داروهای ترکیبی حاوی آن در هیچ کدام از مراحل بارداری نباید مصرف شوند.آموکسی سیلین و سایر داروهای خانواده پنی سیلین توسط خانم های باردار قابل استفاده است. هرچند که جای انجام درمان دندانپزشکی را نمی گیرد و به ندرت نیاز به آن ها وجود دارد.مترونیدازول در زنان باردار برای مصارف دندانپزشکی منع مصرف دارد.

علیرغم تمام توضیحات بالا، مصرف هر نوع دارو از جمله داروهای بدون نسخه و حتی ویتامین ها و مکمل ها در دوران بارداری باید با مشورت پزشک معالج صورت گیرد.

توصیه های کلی برای خانم های بارداری دچار دندان درد:

از عصب کشی در دوران بارداری نترسید.در مراجعه به برخی از همکاران ما ممکن است آن ها به دلیل محافظه کاری بیش از حد (که دلیل آن هم باورهای غلط بیماران است) از ارائه درمان برای شما خودداری کنند. اما همکاران و مراکز دیگری هستند که حتمن درمان مورد نیاز شمارا ارائه می دهند.در نهایت در فقدان همه این ها یک متخصص درمان ریشه مطمئنن درمان شما را انجام خواهد داد.

سعی نکنید که با مصرف طولانی مدت دارو های مختلف، درد را تحمل کنید. داروها احتمالا زیان های بیشتری متوجه خود شما و بالطبع فرزند آینده شما خواهند کرد. سه ماهه دوم بارداری بهترین زمان برای مراجعه به دندانپزشکی است ولی هر زمانی که درد داشتید کنترل درد شما با درمان های معمول دندانپزشکی قابل انجام است.

قبل از مراجعه به دندانپزشک می توانید با پزشک معالجی که در دوران بارداری تحت نظر او هستید( مثلا متخصص زنان و زایمان خود) ارتباط برقرار کرده و توضیحات مکتوب از او برای آغاز درمان دندانپزشکی خود از او بگیرید.

عوامل بسیاری وجود دارند که خدای ناکرده موجب بروز مشکلات برای جنین، نقص جنین، سقط و بروز مشکلات پزشکی برای خانم های باردار می شوند.هیچ کدام از این عوامل از نظر علمی ربطی به درمان های استاندارد دندانپزشکی ندارند. مواردی بوده است که افرادی به دلیل ازدواج فامیلی و ژنتیک ، مصرف داروهای شیمیایی و … نوزادشان با نقایصی به دنیا آمده است و از سر ناآگاهی به دنبال شکایت از دندانپزشک خود رفته اند. چنین شکایت هایی هرگز به نتیجه نرسیده است اما دندانپزشکان را نسبت به ارائه درمان به خانم های باردار محتاط تر کرده است. اصلاح چنین ناآگاهی هایی در جامعه در گرو همکاری مشترک بیماران و دندانپزشکان است.

 

درد بعد از پرکردن دندان و راه های درمان آن

چاپ PDF

بعد از ترمیم دندان (پرکردن دندان) گاهی پیش می‌آید که دندان‌ها حساس می‌شوند و احساس درد می کنیم. درد چشمگیر بعد از ترمیم البته شایع نیست ولی در یکی دو روز اول،ممکن است که درجاتی از درد توسط فرد تجربه شود. حساسیت بعد از ترمیم دندان ممکن است. چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد. ادامه حساسیت و آزاردهنده بودن آن بعد از سپری شدن این مدت، بیانگر این است که مداخله درمانی بیشتری مورد نیاز است. این مداخله می‌تواند از تعویض ترمیم با یک ترمیم دیگر یا اجرای کف بندی تا عصب کشی آن دندان را شامل شود.

چرا حساسیت دندانی بعد از ترمیم ایجاد می‌شود؟

حین برداشت پوسیدگی، با توجه به اینکه در هنگام ترمیم دندان، دندان زنده است و دارای عروق و اعصابدر پالپ می‌باشد، آسیب مکانیکال ممکن است به بافت زنده دندان وارد شده باشد. البته چون دندان زنده است به خوبی خواهد توانست این آسیب را خنثی کند. ولی همین روند درست مانند خوب شدن یک زخم، نیاز به زمان دارد. در موار نادری ممکن است آسیب به حدی باشد که بافت زنده دندان نتواند از عهده مهار آسیب بر بیاید و درد التیام پیدا نکند یا اینکه شرایط به گونه ای برود که دندان خونرسانی خود را از دست بدهد و در اصطلاح عام عصبش عفونی شده (نکروز) و بمیرد! در این صورت عفونت می‌تواند به ناحیه استخوان دور ریشه دندان در فک گسترش پیدا کند و حتی در صورتی که علامتی وجود نداشته باشد دندان نیاز به درمان ریشه دارد.
دلیل دیگر حساسیت بعد از ترمیم، خود مواد پرکردگی و تحریک توسط خود این مواد و حساسیت به دلیل نشت آن‌هاست. این حساسیت البته موقت بوده و به زودی برطرف می‌شود. مثلاً نقره موجود در ترمیم‌های فلزی (آمالگام) و حساسیت ناشی از اسید استفاده شده در پرکردگی‌های همرنگ دندان می‌توانند به طور موقت بعد از اتمام درمان موجب حساسیت دندان‌شوند که به مرور با احتمال بالا برطرف می‌شوند.
در ترمیم‌های فلزی (آمالگام) به دلیل رسانا بودن فلز طبیعی است که سرعت پاسخ دندان به تغییرات حرارتی (سرما و گرما) بیشتر از دندان‌های عادی باشد. بعد از مدتی ممکن است با توجه به واکنش بافت زنده دندان، این درد و حساسیت کمتر شود.
در طولانی مدت نقص پرکردگی، نشت ترمیم، بهداشت ضعیف و شروع مجدد پوسیدگی از لبه‌های ترمیم می‌تواند باعث درد حساسیتی دندان شود. در این صورت مداخله درمانی سریع توسط دندانپزشک با عوض کردن پرکردگی و قرار دادن ترمیم جدید می‌تواند از نیاز دندان شما به عصب کشی جلوگیری کند ولی در صورت پیشرفت پوسیدگی و درگیر شدن عصب (پالپ) نیاز به درمان ریشه (عصب کشی) خواهید داشت.

انواع درد و حساسیت بعد از پرکردن دندان و روش‌های برطرف کردن آن‌ها:

درد حین جویدن: اگر بلافاصله بعد از پرکردن دندان و رفع شدن بی حسی، حس درد حین جویدن وجود داشته باشد، احتمالاً پرکردگی بلند است یا در نقطه ای تماس زود رس دارد و باید به دندانپزشک خود مراجعه کنید تا پرکردگی را تنظیم و اصلاح کند. در حالت‌های دیگر ممکن است التهاب و آثار عفونت به استخوان دور ریشه دندان رسیده باشد که با تست‌هایی که دندانپزشکتان در بررسی شرایط دندان شما انجام می‌دهد، تشخیص قطعی می‌شود.در صورت قطعی بودن عفونت با منشا ریشه پای استخوان ریشه دندان برای جلوگیری از از دست رفتن دندان، تنها راه چاره، درمان عصب کشی باشد.
درد و حساسیت به دنبال گرما و سرما: بعد از ترمیم درجاتی از حساسیت و درد به تحریکات حرارتی مثل بستنی سرد و چای گرم طبیعی است. به شرطی که بیش از چند ثانیه طول نکشد و خیلی آزار دهنده نباشد. با برداشتن عامل تحریک حرارتی (منبع گرما یا سرما) درد دندان بلافاصله برطرف می‌شود؛ اما اگر این درد بعد از برداشتن عامل ایجاد درد، کماکان ادامه یابد و ماهیت نبض دار، خود به خودی و حتی آزاد دهنده پیدا کند، نیاز به درمان ریشه (عصب کشی) را مطرح می‌کند.

چه قدر باید صبر کنیم تا درد بعد از پرکردن خوب شود؟

اگر درد بعد از پرکردن بعد از دو روز اول آن قدر شدید است که زندگی شما را مختل کرده است، اگر درد شبانه، درد نبض‌دار دارید و اگر بعد از یکی دو روز اول مجبور به مصرف دارو برای کنترل درد می‌شود، نیازی نیست که انتظار بکشید و در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کرده و این موارد را با او در میان بگذارید.
اما حساسیت جزئی بعد از پرکردن دندان برای چند روز و حتی چند هفته آینده طبیعی است. شاید شما در خوردن آب خنک، بستنی و چای احساس ناراحتی کنید؛ اما قرار نیست که شما همیشه این مواد غذایی را در چند هفته آینده مصرف کنید. قدرت مدارای شما در این مورد فاکتور تعیین کننده‌ای به شمار می‌آید. گاهی اوقات شما تعیین می‌کنید که دندان شما توسط دندانپزشک و اندودنتیست عصب کشی شود یا نشود! از نظر اخلاقی ما به عنوان درمانگر موظف هستیم درد را برای شما برطرف کنیم. ولو اینکه مجبور باشیم دندان زنده ای را که بعد از پرشدن (بدون عصب کشی) حساسیت آن برطرف نمی‌شود، عصب کشی (درمان ریشه) بکنیم.

چه طور با حساسیت بعد از ترمیم مدارا کنیم؟

یک سری از روش‌ها وجود دارد که شاید بتواند حساسیت بعد از ترمیم دندان شما را کمتر کند. در موارد پیش آمدن درد دندان در چند روز اول ترمیم، استفاده از داروی ضد درد کمک‌کننده است. خمیردندان‌های ضد حساسیت برای کاهش حساسیت این دندان‌ها مطرح‌شده‌اند اما معلوم نیست در موارد دندان‌های ترمیم‌شده تا چه اندازه موفق هستند.
تحریک کمتر بالطبع باعث می‌شود که حساسیت کمتری احساس کنیم. از مصرف خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با دمای خیلی سرد و خیلی گرم خودداری کنید. خوراکی‌های خیلی سفت هم بر روی پرکردگی ممکن است حساسیت ایجاد کنند.در نهایت اینکه اگر گذشت زمان،حساسیت دندان شما را برطرف نکرد،به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

 
صفحه 9 از 188

 


 

Persian Gulf Smile Award