صفحه اصلی اخبار دندانپزشکی

dentii | اخبار

پانزده نکته در مورد دردهای دندانی با منشأ غیردندانی

چاپ PDF

گاهی ما دندانپزشکان در پیداکردن علت درد بیمار با مشکلات و سردرگمی مواجه می‌شویم. درد دندانی با منشأ غیردندانی در خود عبارتش حاوی پارادوکس است! چرا که ما با درد دندانی مواجه هستیم که در اصل درد دندان نیست! اینکه چرا در ناحیه فک و صورت، دردها ماهیت پیچیده‌ای دارند، خود مبحث مفصلی است. ولی تشخیص منشأ درد در ناحیه فک و صورت و حداقل افتراق درد دندانی از درد غیردندانی بر عهده دندانپزشکان است و بد نیست دندانپزشکان در این مورد اطلاعاتی کلی داشته باشند.

  • همیشه اولین اقدامات تشخیصی ما در بیمارانی که با شکایت دندان درد به ما مراجعه کرده‌اند- حتی وقتی تشخیص می‌دهیم که با توجه به شرح حال عامل ممکن است دندانی نباشد- یافتن عامل دندانی با تست دندان‌ها و معاینه است. مشکلات دندانیتشخیص داده می‌شوند اما شکایت اصلی بیمار ممکن است متفاوت از مشکلات دندانی مورد تشخیص ما باشد و هدف ما درجه اول رفع شکایت اصلی است و نه مشکلاتی که تشخیص می‌دهیم و مطمئن نیستیم که شکایت اصلی بیمار باشد. احترام به شکایت بیمار (که اغلب دندان درد است!) حتی اگر تشخیصمان غیر از منشأ دندانی برای درد است در جلب اعتماد مراجعین و قرارگیری در روند درست تشخیص از اهمیت بالایی برخوردار است.
  • بیشتر دردهای دندانی مشخصه بارز لوکال بودن را دارند؛ یعنی اگر حتی بیمار نتواند که دندان عامل درد را مشخص کند می‌تواند ناحیه محدودی را به عنوان محل درد مشخص کند. درحالی که دردهای غیردندانی اغلب لوکالیزه نیستند. این دید لوکالیزه نسبت به درد ، نباید که نگاه جامع به منشأ احتمالی غیردندانی یا غیر از دندان مورد معاینه را سبب شود. بررسی دندان‌های مجاور و دندان‌های مقابل هم باید در معاینه مدنظر قرار گیرد.
    – طبقه بندی دردهای غیردندانی متنوع است. گاهی یک نوع درد در دو طبقه بندی مجزا قرار می‌گیرند. برای ما دندانپزشکان این که ازترمینولوژی کدام طبقه بندی استفاده می‌کنیم فی نفسه اهمیت ندارد ولی مهم این است که کلیت شاخه‌های این دردها را بدانیم تا بتوانیم ارجاع صحیح صورت دهیم. مثلاً ماهیت دردهای سایکولوژیک متفاوت از دردهای نوروپاتیک است و بهتر است گروه اول به متخصص اعصاب و روان و گروه دوم به نورولوژیست ارجاع شوند. هر چند که همپوشانی تشخیصی و حتی درمانی بسیاری از این موارد غیرقابل انکار است.
  • دردهای عضلانی صورت یکی از موارد دردهای غیردندانی شایعی هستند که با دندان درد ممکن است اشتباه گرفته شوند. در این نوع دردها (MFP)، بیمار شکایت درد حین جویدن دارد ولی با لمس عضلات جونده درد تحریک می‌شود و معمولاً دندان‌ها به دق حساس نیستند.
  • دردهای با منشأ سینوس خیلی شبیه درد دندان می‌توانند باشند. درد حین دق ولمس، التهاب پری رادیکولار و حتی مشابه آبسه دندانی می‌تواند باشد. حتی در زمان‌هایی درد با منشأ سینوسی می‌تواند به صورت دندان‌درد ضرباندار احساس شود. تشخیص دردهای با منشأ سینوس از دندان‌درد با انجام تست‌های حیات پالپ و تجربه درمانگر با مواجهه قبلی این موارد ممکن است. مشاوره دردهایی که منشأ سینوسی برای آن‌ها تشخیص داده‌ایم با همکاران پزشک یا متخصص گوش،حلق و بینی (ENT) صورت می‌گیرد.
  • میگرن بزرگ‌ترین مقلد دردهای دندانی است! میگرن در خانم‌ها شایع‌تر از آقایان است (تقریباً ۱۷ درصد در مقابل ۶درصد). اغلب درد یکطرفه متوسط تا شدید که ۴الی ۷۲ساعت ممکن است طول بکشد که با فعالیت فیزیکی امکان تشدید دارد. مشخصه بارز میگرن سردرد است و گاه با علایمی مانند تهوع، تحریک با نور یا صدا و … همراه است؛ اما گاهی میگرن‌های آتیپیک هم وجود دارند که می‌توانند حتی به صورت دندان‌درد یا در ناحیه فکین و صورت بدون علامت دیگری بروز پیدا کنند که معضل تشخیصی مهمی محسوب می‌شوند. تشخیص و افتراق میگرن از درد با منشأ دندانی با اخذ تاریخچه درد و بررسی و معاینه داخل دهانی و رد مشکلات دندانی می‌تواند صورت گیرد که نیاز به تجربه بالای درمانگر در مواجهه با چنین دردهایی دارد.
  • درد دندان با منشأ ایسکمی قلبی یکی از پیچیده‌ترین و دشوارترین موارد تشخیصی درد دندان است. این نوع درد در طبقه‌بندی جر دردهای ارجاعی (هتروپیک) بوده واغلب با فعالیت بدنی تشدید می‌شود ( با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین زیر زبانی بهبود می‌یابد). درد توأم با فشار است و در گردن، گوش، مندیبل و گلو هم می‌تواند احساس شود. اهمیت تشخیص این نوع درد از آنجایی که می‌تواند به قیمت جان بیمار حتی تمام شود بیش از بقیه موارد است.
  • تری جمینال اتونومیک سفالژیاز (TACs)گروهی کلی از سردردها هستند که می‌توانند علائم دندان‌درد را تقلید کنند و در زیرمجموعه کلی دردهای دندانی با منشأ نوروواسکولار (همانند میگرن) طبقه بندی می‌شوند. تشخیص افتراقی تک‌تک این سردردها البته در حوزه کار دندانپزشکان و حتی اندودنتیست‌ها نیست. صرفاً تشخیص منشأ غیردندانی این روه از دردها و ارجاع صحیح ( به متخصص مغز و اعصاب) می‌تواند گامی بزرگ در جهت حل مشکلات بیمار باشد که رویکردی مشابه تشخیص افتراقی میگرن دارد.
  • اصطلاح درد نوروپاتیک برای دردهایی به کار می‌رود که از ابنورمالیتی‌های با منشأ بافت‌های عصبی هستند و منشأ بافتی ندارند؛ بنابراین درد نوروپاتیک یک مشکلی واقعی است که منشأ آن در بافت عصبی است و درد غیرواقعی یا فانتوم یا سایکولوژیک نیست؛ پس بهتر است که در مواجهه با چنین دردهایی از اصطلاحاتی مانند درد عصبی (هرچند که واقعاً مربوط به عصب است ) و «درد اعصاب» خودداری کنیم! چون چنین اصطلاحاتی در فرهنگ عامه، بیشتر به درد غیرواقعی یا درد با منشأ سایکولوژیک یا بدتر از آن تمارض دلالت دارد.
  • معروف‌ترین و شایع‌ترین درد نوروپاتیک نورالژی‌ها هستند. نورالژی تری جمینال درد با توصیف درد الکتریکی اغلب با نقطه تحریک (Trigger Zone) و دردی بسیار شدید است به‌طوری که بیمار اظهار می‌کند که شدیدترین دردی است که تجربه کرده است. درد روی یک دندان و یا یم ناحیه است و در مواردی بیمار با اشاره خود پخش درد روی مسیر عصب را نشان می‌دهد.
  • شایع‌ترین اشتباه دندانپزشکان در مواجهه با دردهای غیردندانی و علی الخصوص نوروپاتی‌هایی از نوع نورالژی، مداخله‌های دندانپزشکی بی نتیجه است! دندان‌ها، اندو و بعد حتی کشیده می‌شوند ولی درد کماکان پابرجاست! اگر به تشخیص دقیق نرسیدید و دردی را روی یونیت دندانپزشکی نتوانستید روی بیمار با تست صحیح مجددا  ایجاد کنید، دست به مداخله درمانی نزنید.
  • همیشه در نظر داشته باشید که مشکلی که بیمار دارد می‌تواند متفاوت از مشکلی باشد که ما تشخیص می‌دهیم. به هر حال در کشور ما پوسیدگی دندانی یک بیماری شایع است و در دهان بیشتر ایرانی ها، دندان‌هایی که بتوان منشأ درد را به آن‌ها نسبت داد،می‌توانند وجود داشته باشند! مهم این است که تشخیص درست بدهیم  به این صورت که عامل دردی که بیمار از آن شکایت دارد همان عاملی باشد که ما برای بیمار تشخیص داده‌ایم و برای آن طرح درمان در نظر گرفته ایم.
  • دردهای سوماتوفرم یا دردهای سایکولوژیک به دردی اطلاق می‌شود که بیمار شکایت جسمی دارد (مثلاً درد دندان) ولی علت فیزیکی برای این درد وجود ندارد.برخلاف استفاده بیش از حد از این ترم،شیوع این درد بسیار نادر بوده و پیشنهاد می‌شود که دندانپزشکان تشخیص درد سایکولوژیک را تقریبا از لیست تشخیص‌های افتراقی خود خارج کنند! آنچه در برخی طبقه‌بندی‌های کلی درد آتیپیک (AO) نامیده می‌شود و در رده کلی درد دندانی غیرمعمول قرار می‌گیرد، به عنوان کلی «نوروپاتی» هم نام برده می‌شود. در عین حال درد دندانی که بعد از کشیده شدن دندان ادامه می‌یابد درد فانتوم (خیالی) نامیده می‌شود. این طبقه‌بندی‌ها چندان ارزش کلینیکی ندارند اما در استفاده از آن‌ها باید دقت کافی داشته باشیم تا باعث سوءتفاهم نشود و بیماران را نسبت به درمان بدبین نکند.
  • نوروما (تروما به عصب آسیب دیده) و نوریت (التهاب عصب متعاقب آسیب یا عفونت و … ) جر دردهای نوروپاتیک در بسیاری از رفرنس‌ها طبقه‌بندی شده‌اند و تشخیص آن‌ها اغلب با اخذ تاریخچه ممکن است.
  • تمارض متفاوت از درد نوروپاتیک یا سوماتوفرم است. در درد با منشأ نوروپاتیک یا سایکولوژیک، واقعاً درد وجود دارد که منشأ اولی در سیستم عصبی محیطی یا مرکزی و منشأ دومی در سیستم عصبی مرکزی است. ولی در تمارض فرد با بازسازی علائم درد به‌طور خودآگاه و تعمدی نفعی می‌برد؛ بنابراین در تمامی موارد ذکرشده غیر از تمارض، وجود خود درد قطعی است و درمانگر همیشه باید با حسن نیت در جهت یافتن منشا درد تمامی تلاش خود را به کار برد.
 

پر کردن دندان با کامپوزیت یا آمالگام ؟

چاپ PDF

ه نقل از دکتر فهیمه نوری متخصص ترمیمی دانشکده دندانپزشکی قزوین مواد پُر کردن، می توانند حتی خارج از سطح دندان برای بهبود وضعیت گاز گرفتن یا جویدن استفاده شوند.

دکتر فهیمه نوری گفت :  کامپوزیت، یا همان ماده همرنگ دندان و آمالگام، یا همان ماده سیاه یا نقره ای رنگ دو نوع ماده ترمیمیهستند که  بیشتر از سایر مواد در دندانپزشکی،  به کار می روند.

به گفته دکتر فهیمه نوری، از ماده کامپوزیت ، بیشتر در دندان های جلویی وماده آمالگان در دندان های عقب استفاده می شود.

وی افزود :  بعضی از مراجعه کنندگان (بویژه بانوان) به درمانگاه ها و مطب های دندانپزشکی، خواهان این هستند که دندان های عقب آنان هم برای زیبایی بیشتر با ماده سفید رنگ پُر شود.

متخصص ترمیمی دانشکده دندانپزشکی قزوین افزود :  از آن جا که در ناحیه خلفی دهان، دندان های آسیای کوچک و بزرگ حضور دارند و این دندان ها نقش اصلی را در جویدن بازی می کنند  بهتر است که در ترمیمشان از آمالگام(ماده سیاه یا نقره ای ) استفاده شود.

دکتر فهیمه نوری یاداور شد : البته  امروزه کامپوزیت هایی با استحکام بسیار زیاد ساخته می شود که مخصوص دندان های آسیا است و بسیار عالی عمل می کند.

وی با اشاره به تفاوت های دیگر از کامپوزیت و آمالگام گفت :  آمالگام، چسبندگی به دندان ندارد و باید آنقدر آن را تراش داد تا حفره ای به شکل گیردار ایجاد شود اما کامپوزیت به شکل دیگری به دندان چسبانده می شود  و نیاز به تراش بیش از حد نیست.

دکتر فهیمه نوری ادامه داد : استحکام آمالگام بیشتر است، ولی فقط استحکام مهم نیست، بلکه قدرت چسبندگی به دندان مهم تر است.

*نشانه های پوسیدگی دندان

مهسا اصفهانی دندانپزشک هم گفت : هر نوع تغییر رنگ، یا به اصطلاح، سیاه شدن رنگ دندان، به عنوان پوسیدگی شناخته نمی شود.

وی افزود :  در بسیاری از موارد  پوسیدگی سطحی به علت متوقف شدن، نیازی به ترمیم ندارد و تنها با رعایت بهداشت، می توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد

متخصص ترمیمی دانشکده دندانپزشکی قزوین ادامه داد : در بسیاری از موارد، پوسیدگی از بین دندان ها، یعنی جایی که مسواک به آن دسترسی ندارد، شروع می شود.

به گفته مهسا اصفهانی ، علاوه بر مسواک زدن -که تمام سطوح به جز سطوح بین دندانی  را پاکیزه می کند-، برای حذف پلاک وجلوگیری از پوسیدگی بین دندانی، نیازمند استفاده منظم از نخ دندان خواهیم بود و باید حداقل یک بار در روز این کار  به درستی انجام شود.

وی همچنین توصیه کرد برای سلامت دندان ها هر شش ماه یک بار برای جلوگیری از بروز رخداد پوسیدگی وسیع و مخرب به دندانپزشک مراجعه کنید .

 

نحوه نادرست شیردادن و پوسیدگی دندان نوزادان

چاپ PDF

رئیس انجمن دندانپزشكی كودكان ایران گفت: اگر سینه مادر شب هنگام به مدت طولانی در دهان نوزاد قرار گیرد باعث خرابی دندان‌های نوزادان می‌شود و بهداشت دندان نوزاد باید بعد از هر تغذیه به وسیله یك گاز استریل مرطوب انجام شود.
مجتبی وحید گلپایگانی اظهار داشت: روش شیر دادن به نوزاد از اهمیت خاصی برای حفظ بهداشت دهان و دندان نوزادان به حساب می‌آید زیرا اگر سینه مادر به مدت طولانی شب هنگام در دهان نوزاد قرار گیرد باعث خرابی دندان‌های نوزادان می‌شود و باید برای جلوگیری از پوسیدگی در دوران نوزادی این مسئله كنترل شود. وی افزود: در ساعات روز و همچنین شب باید مدل و مواد غذایی كه به نوزاد در زمینه تغذیه صورت می‌پذیرد بسیار اهمیت داده شود زیرا باید مواد غذایی ضروری سالم به طور كامل به یك نوزاد برسد زیرا نوزادان برای رویش دندان‌هایشان به یك تغذیه مناسب و كافی احتیاج دارند.

گلپایگانی تصریح كرد: به محض رویش نخستین دندان در دهان نوزاد والدین باید كودك را برای دریافت توصیه‌های بهداشتی نزد دندانپزشك ببرند و این تصور كه بعد از ۲ سالگی یا كامل شدن دندان‌های شیری نوزاد را نزد دندانپزشك ببرند باور غلطی محسوب می‌شود.

رئیس انجمن دندانپزشكی كودكان ایران ادامه داد: اگر والدین مراقب دندان‌های نوزادان قبل از سنین ۲ سالگی نباشد دندان‌های این نوزادان دچار پوسیدگی‌های زیادی می‌شود و در این زمینه به ناچار برای ترمیم دندان‌ها باید از داروهای بی‌حسی و بیهوشی استفاده كرد كه توصیه می‌شود با پیشگیری در این زمینه از این درمان‌های دندانی برای نوزادان استفاده نشود.

گلپایگانی با اشاره به اینكه گریه نوزادان یكی از علائم سالم بودن آنان است، گفت: نوزادان در زمان معاینه دندانپزشكی بسیار تقلا و گریه می‌كنند كه این مسئله امری طبیعی است و والدین باید از این بابت «گریه كردن نوزادان» امر معاینه دندانی آنان را سطحی نگیرند.
وی افزود: نوزادان در ۶ ماهگی، یك یا دو دندان آنان رویش می‌كند و در ۸ ماهگی نیز ۲ دندان فك پایین آنان می‌روید. والدین به دلیل عدم امكان استفاده از مسواك باید از مسواك‌های انگشتی یا گاز استیل مرطوب استفاده كنند و باید بعد از هر تغذیه دندان‌ نوزاد تمیز شود.

گلپایگانی خاطرنشان كرد: والدین با تمیز كردن دندان‌های تازه روئیده نوزادان از ایجاد پلاك بر روی دندان‌های آنان جلوگیری ‌كنند كه این مسئله باید در دندان‌های شیری رعایت شود زیرا ترمیم پوسیدگی‌های این دندان‌ها به دلیل جنس خاص آنان برای نوزاد مشكل ساز است.

 
صفحه 10 از 188

 


 

Persian Gulf Smile Award