dentii | اخبار
صفحه اصلی اخبار دندانپزشکی

dentii | اخبار

خوابی آرام و پر حاشیه

چاپ PDF

درباره اقدامات خطرآفرین و غیر اصولی تحت عنوان دندان‌پزشکی با آرام بخشی و بی‌هوشی

یکی از مهم‌ترین پایه‌های دندان‌پزشکی کودکان، کنترل رفتاری کودک در حین کار دندان‌پزشکی است. با توجه به روان در حال تکامل کودک، سعی کادر درمانی بر این است که از ایجاد اضطراب بیش‌ از حد و ترس و فشار روحی به کودک جلوگیری شود. از این‌ رو انجام کارهای دندان‌پزشکی با استفاده از روش‌های آرام بخشی (sedation) و بی‌هوشی عمومی (General anesthesia) برای افراد با شرایط زیر توصیه می‌شود:
-کودکانی که به دلیل سن کم قادر به همکاری در محیط دندان‌پزشکی نیستند
-کودکانی که دچار اضطراب بیش‌ از حد و غیر قابل‌ کنترل هستند
-کودکان و یا حتی بزرگسالانی که دچار معلولیت‌های ذهنی و جسمی باشند

در این موارد درمان در شرایط ذکر شده باعث افزایش کیفیت کار دندان‌پزشک شده و از ایجاد فشار اضافی روحی و جسمی به کودک جلوگیری می‌شود. علاوه بر این، در اغلب موارد، کلیه کارهای دندان‌پزشکی در یک جلسه انجام شده و یا تعداد جلسات موردنیاز برای درمان‌های موردنیاز کاهش می‌یابد.
انتخاب بی‌هوشی یا آرام بخشی به شرایط مختلفی بستگی داشته و با صلاحدید متخصص بی‌هوشی و دندان‌پزشک عمل‌کننده انجام می‌شوند.
اما در آن‌سوی ماجرا خطراتی هستند که هر لحظه قدرت‌نمایی کرده و می‌توانند تهدیدکننده حیات کودک باشند و یا عوارض جبران‌ناپذیری ایجاد نمایند که در تمام عمر گریبان گیر کودک باشد.

بر طبق دستورالعمل مصوب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ماده ۳ تبصره ۲ انجام خدمات همراه با بی‌هوشی تحت هر عنوان (sedation و…) در مطب‌های دندان‌پزشکی ممنوع است. هم‌چنین بر طبق ماده ۶ تبصره ۲‌‌‌ همان دستورالعمل حضور متخصص بی‌هوشی از زمان شروع بی‌هوشی تا پایان ریکاوری ضروری است و بر طبق تبصره ۴ ماده ۶ به‌جز متخصص جراح فک و صورت و متخصص دندان‌پزشکی اطفال گذراندن دوره‌های مصوب وزارت بهداشت برای دندان‌پزشکان عمل‌کننده الزامی است.

مسلما انجام درمان دندان‌پزشکی در شرایط ذکرشده نیاز به آموزش‌ها و مهارت‌های خاصی دارد که در دوره تخصصی دندان‌پزشکی کودکان و دوره‌های فلوشیپ دندان‌پزشکی بیمارستانی به افراد آموزش داده می‌شود. این آموزش‌ها شامل مباحث گسترده‌ای است که در طی سال‌ها و گذراندن مراحل مختلف حاصل می‌شوند.

شرح این قصه از آن‌ روست که در حال حاضر در نواحی مختلف کلان‌شهر تهران و برخی از شهرستان‌ها، شاهد انجام برخی اقدامات درمانی چه‌بسا خطرآفرین و غیراصولی برای کودکان این مرز و بوم هستیم. درمان‌هایی که هیچ نظارتی بر آن‌ها نیست و هجوم تبلیغات رنگارنگ و فریبنده موجب گمراهی اذهان عمومی و فریب‌خوردگی بیماران می‌شود.
به‌طور مثال انجام این عمل توسط برخی همکاران دندان‌پزشک عمومی آموزش‌ندیده، علاوه بر طولانی شدن مدت‌زمانی که کودک تحت بی‌هوشی یا آرام بخشی سپری می‌کند و درمان‌های غیراصولی انجام‌شده، عوارض بسیاری برای کودک در حال رشد به همراه دارد.
از سوی دیگر انجام درمان‌های آرام‌بخشی در مطب‌های خصوصی حتی با حضور متخصص بی‌هوشی کاری غیراستاندارد است؛ به‌ویژه این‌که متأسفانه شاهد این هستیم که در توضیحاتی که به والدین داده می‌شود از لفظ دندان‌پزشکی در خواب استفاده‌شده و به والدین گفته می‌شود که این صرفاً یک خواب بوده و با بی‌هوشی متفاوت است و پس از اتمام کار با صدا کردن کودک وی بیدار شده و به حالت هوشیاری اولیه بر می‌گردد. در حالی‌ که داروهای استفاده‌شده در آرام بخشی اغلب ترکیبی از داروهای کتامین، پروپوفول و میدازولام بوده که از طیف داروهای بی‌هوشی هستند و احتمال آپنه تنفسی و برونکواسپاسم و لارنگواسپاسم همواره وجود خواهد داشت.

در صورت صلاحدید دندان‌پزشک و متخصص بی‌هوشی به انجام سدیشن، این‌کار باید در محیط بیمارستانی، که امکانات لوله‌گذاری و در صورت بروز شرایط خاص تبدیل سدیشن به بی‌هوشی عمومی وجود دارد، انجام شود و مسلماً بعید است در هیچ مطب دندان‌پزشکی حتی مطب متخصصان در تهران چنین امکاناتی به‌طور کامل وجود داشته باشد.

 

مروری کوتاه بر دلایل شکست لامینیت‌ها

چاپ PDF

 

چند ماه پیش عکس‌هایی از یک شومن معروف خارجی با دندان‌های لمینیت شده در کنار یک دندان‌پزشک ایرانی در شبکه‌های اجتماعی و گروه‌های دندان‌پزشکی بازتاب زیادی داشت. مدتی بعد اما، تصاویری از لامینیت‌های شکسته و جداشده این جناب سلبریتی پلاستیکی منتشر شد که خبر از شکست درمان دندان‌پزشک ایرانی می‌داد… «تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل».
من «سعی کرده‌ام» در کارهای درمانی همکاران نه قاضی باشم و نه مدعی‌العموم! فیلر (failure) در درمان‌های دندان‌پزشکی وجود دارد و لب پر شدن و جدا شدن لامینیت هم شتری است که کم و بیش، دم در خانه همه ما «دندان‌پزشکان زیبایی‌کار» می‌خوابد. اما خبر فوق بهانه‌ای شد تا مرور کوتاهی بر دلایل شکست لامینیت‌ها که به عنوان درمان زیبایی انجام می‌شوند، داشته باشیم.

- تعاریف صحیح را بدانیم و به بیمارانمان بیاموزیم:
«شاید» لازم به یادآوری نباشد که تعریف درست ونیر و لامینیت چیست؛ شاید هم لازم باشد! لامینیت‌‌ همان ونیر است. پوسته نازکی که برای اصلاح مشکلات ظاهری دندان‌ها روی آن‌ها باند می‌شود و جنس ماده سازنده آن کامپوزیت یا انواع سرامیک است. ونیر (لامینیت) با روش مستقیم یا روش غیرمستقیم ساخته می‌شود. مثلا آنچه با نام «ونیر کامپوزیت» رواج دارد،‌‌ همان لامینیت کامپوزیت مستقیم است. یا نام دیگرلامینیت سرامیکی، ونیر سرامیکی است…

- انتخاب‌های درمانی و مزایا و معایب هرکدام را بشناسیم:
نه لامینیت (ونیر)‌های کامپوزیتی بد هستند و نه لامینیت (ونیر)‌های سرامیکی! هر دو از انتخاب‌های درمانی‌اند که مزایا و معایب خود را دارند. مهم‌ترین عوامل موفقیت در هر دوی این درمان‌ها انتخاب مورد (case selection) صحیح، «حداقل تراش دندان» (حفظ نسج سالم دندانی تا حد ممکن)، دانش کافی و انجام تکنیک صحیح‌اند. اگر اطلاعات کافی نداریم یا تجربیات فردی ما (احتمالا به‌خاطر روش‌های اشتباه) تلخ بوده‌اند، به بیمارانمان هشدارهای غیرحقیقی و اشتباه ندهیم. لامینیت (ونیر) به خودی خود بد نیست! این ما دندان‌پزشکان هستیم که کیس‌ها را بد انتخاب می‌کنیم و یا درمان‌ها را به اشتباه انجام می‌دهیم.

- حفظ نسج دندان تا حد ممکن:
فرز و توربین را که به دست گرفتیم، یادمان نرود مینای دندانی غیرقابل برگشت است! برای همیشه می‌رود… لازم است بیشتر بگویم؟!

- اکلوژن! اکلوژن! اکلوژن!:
مبحثی در دندان‌پزشکی وجود دارد به نام «اکلوژن»؛ این بحث آنقدر مهم است که کتاب‌ها و مقالات زیادی در مورد آن نوشته‌اند، اما آنقدر دشوار و مفهومی است که بسیاری از ما دندان‌پزشکان بدون آنکه موفق شویم حتی یک کتاب اکلوژن یا یک فصل اکلوژن از یک کتاب پروتز را به‌طور کامل مطالعه کنیم، فارغ‌التحصیل می‌شویم! (راستش را بگویید، خدایی چند نفر شما داوسون را کامل خوانده‌اید؟!) این اکلوژن بی‌نوا در عین اهمیت فراوان که پایه بسیاری از درمان‌های دندان‌پزشکی است، آنچنان در سال‌های اخیر در کشور ما مورد بی‌اعتنایی و بی‌توجهی قرار گرفته است که انگار ما دندان‌پزشکان ایرانی تصور می‌کنیم در طی روند تکامل داروین از سیستم جونده حذف شده است و یا در ورژنهای جدید انسان‌ها، فک و عضلات با هرچه که ما بزنیم و یا برداریم، هوشمندانه تطابق می‌یابند. کیس‌هایی که باید ارتودنسی و یا ارتوسرجری شوند در ایران در یک جلسه با هزینه کم به صورت اقساطی ونیر می‌شوند. کیس‌های سایش پیشرفته که حتی اتیولوژی آن را بلد نیستیم تشخیص دهیم، در یک جلسه باز با‌‌ همان هزینه کم و با هنر ورزیدن دست و شصت دندان‌پزشکان ونیر می‌شوند. فراموش نکنیم که به این کلمه «دندان» در نام شغلی ما، یک واژه بسیار مهم «پزشک» متصل شده است و لازمه پزشک بودن، دانش، آگاهی و کسب مهارت با تلاش و مطالعه است نه فقط هنر ورزیدن و مجسمه تراشیدن.

- رعایت مراحل کسب مهارت:
کسب مهارت و تبحر در هر کاری مراحلی دارد. اولین مرحله در کارهای درمانی، داشتن «آگاهی و دانش کافی» است که تنها با مطالعه به دست می‌آید. مرحله بعدی «تمرین» و تلاش است. اما بیماران ما (جز در محیط‌های آموزشی دانشگاهی که درمان‌ها «تحت نظارت مستقیم اساتید» انجام می‌شوند) سوژه‌های انسانی تمرین ما نیستند. آیا هیچ کدام از ما حاضریم زیر دست پزشکی بنشینیم که «تصور می‌کند» درمان مورد نظر ما را با دیدن ویدیویی در یوتیوب یا اینستاگرام آموخته است؟ روی گچ و موم تمرین کنیم و اجازه دهیم اولین تجربیاتمان «رایگان» باشند. پس از رسیدن به مهارت‌های اولیه، کسب تجربه روی بیماران باید از کارهای ساده آغاز شوند. همان‌طور که در سرتاسر دنیا چه در دوران دانشجویی و چه در دوران رزیدنتی، اول درمان‌های ساده‌تر انجام می‌شوند و دانشجو گام به گام به سمت درمان‌های سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌رود. اولین کار درمانی زیبایی ما، نباید بیست واحد ونیر باشد! پس از طی مراحل اول و دوم، از کارهای تک واحدی و دو واحدی شروع کنیم و در کنار مطالعه و تمرین بیشتر، کم‌کم درمان‌های پیچیده‌تر را بپذیریم.

- امبراژور! امبراژور! امبراژور!:
دندان‌های مستطیل بدون فرم و آناتومی صحیح و بدون ایجاد «امبراژور» self cleaning مناسبی ندارند، گیر پلاک که هیچ، گیر غذایی هم خواهند داشت. اگر به‌خاطر مد روز تسلیم خواسته بیماران می‌شویم و رنگ‌های روشن استفاده می‌کنیم، حداقل آناتومی صحیح دندان‌ها را بیاموزیم و اجرا کنیم. دندان‌های هیچ جانوری به‌هم چسبیده نیستند!

- اثرات مخرب ونیر (لامینیت) غلط روی بافت نرم:
در سال‌های اخیر تکنولوژی ساخت کامپوزیت‌های دندانی پیشرفت چشم‌گیری داشته است. کامپوزیت‌های امروز مشکلاتی مانند ساییدگی، شکستگی‌های مکرر و تغییر رنگ‌های شدید را بسیار کمتر از گذشته نشان می‌دهند. به عقیده من در سال‌های اخیر رایج‌ترین دلیل شکست (failure) ونیرهای کامپوزیت مشکلات لثه و پریودنتال است که به علت تکنیک‌های غلط، ناآگاهی همکاران و دقت کم در مراحل انجام این درمان‌ها اتفاق می‌افتند. کافی است با اساتید با تجربه‌تر در این‌باره مشورت کنید و بیشترین دلیل مراجعه بیماران برای برداشت یا تعویض ونیر (لامینیت)‌های معیوب را بپرسید.
و اما علت مشکلات لثه و پریودنشیم بعد از انجام ونیر (لامینیت) را در موارد زیر خلاصه می‌کنم:

- پالیش نامناسب نواحی سرویکال به خصوص در تکنیک‌های free-hand همانا و التهاب لثه‌ها چند ماه بعد همان.

- اورکانتور: قبلا در مقاله‌ای مشابه توضیح داده‌ام که نبود «اورهنگ» واضح، همیشه دلیل بر عدم وجود «اورکانتور» نیست. وقتی حجم زیادی از کامپوزیت در سرویکال و پروگزیمال دندان‌ها قرار داده می‌شود (به‌خصوص وقتی تلاش برای ایجاد رنگ‌های بسیار سفید مورد پسند بیماران امروزی انجام می‌شود) در کوتاه‌مدت و میان‌مدت التهاب شدید لثه‌ها را به دنبال خواهد داشت.

- کانتورها و کنتاکت‌های پروگزیمالی نامناسب: سطوح پروگزیمال ونیر مانند هر رستوریشن دیگری باید آناتومی صحیح داشته و امکان رد شدن راحت نخ دندان برای بیمار وجود داشته باشد. اسپلینت شدن دندان‌ها با کامپوزیت که اغلب نتیجه درمان‌های تجاری شتاب‌زده (بدون صرف زمان و دقت مناسب) است، مانع عبور نخ دندان و یا لغزیدن راحت آن از سطوح شده و مشکلات پریودنتال جدی برای بیمار ایجاد خواهد کرد.

- لیفت لثه (gum lift) غیراصولی: اصطلاحی نسبتا تجاری است که متاسفانه در بین همکاران شایع شده است و به علت «نا‌آگاهی» از عواقب منفی آن، با تکنیک‌های غلط به صورت روتین انجام می‌شود. اصطلاح علمی‌تر،‌‌ همان «افزایش طول تاج» است که درمانی پذیرفته شده است، منتها حتما باید با ارزیابی صحیح «عرض بیولوژیک» همراه باشد. افزایش طول تاج ممکن است در حد جینجیوکتومی ساده بوده و یا نیاز به انجام فلپ و برداشت و فرم‌دهی استخوان داشته باشد. تشخیص بین این دو مورد تنها با اندازه‌گیری عرض بیولوژیک امکان‌پذیر خواهد بود. عرض بیولوژیک نه توهم است، نه با کسی شوخی دارد! نادیده‌اش بگیریم و یا به آن تجاوز کنیم، سریعا آثار مخرب را نمایان می‌کند!

 

درمان‌ریشه و میکروسکوپ دندان‌پزشکی

چاپ PDF

درمان ریشه یا همان عصب‌کشی پیشرفت‌های زیادی داشته است که یکی از این پیشرفت‌ها ورود بزرگ‌نمایی به‌وسیله میکروسکوپ دندان‌پزشکی به حیطه دندان‌پزشکی است.

امروزه میکروسکوپ دندان‌پزشکی در کشورهای پیشرفته دنیا برای درمان ریشه کاربردهای فراوانی دارد.

مزایای میکروسکوپ شامل افزایش دید، بزرگنمایی، نور کافی و همچنین ایجاد وضعیت مناسب برای ستون فقرات دندان‌پزشک است.

اینکه آیا موفقیت درمان با میکروسکوپ به‌طور عمومی بیشتر از درمان بدون میکروسکوپ است با توجه به اینکه از ورود این تکنولوژی به دندان‌پزشکی به این صورت پیشرفته مدت زیادی نمی‌گذرد و همچنین به دلیل اینکه خود درمان ریشه استاندارد بدون میکروسکوپ موفقیت بسیار بالایی دارد ، به‌طور قطع اثبات نشده است.

اما واضح است که هر تکنولوژی که کیفیت دید و دانش ما را در مورد دندان بالا می‌برد، به ارائه درمان بهتر و موفق‌تر هم کمک خواهد کرد.

سال‌هاست در دنیا و ایران استفاده از لوپ‌های چشمی دندان‌پزشکی رواج دارد. این لوپ‌ها بزرگنمایی خوبی دارند ولی از آنجایی‌که به‌صورت عینک هستند یا به سر متصل می‌شوند، سنگینی آن‌ها در طولانی‌مدت برای دندان‌پزشکان خوب نیست و استفاده دائم از این لوپ‌های چشمی مشکلاتی ایجاد می‌کند.

یکی از کاربردهای اساسی میکروسکوپ‌های دندان‌پزشکی در جراحی‌های رتروگرید(آپیکو) است. در جراحی‌های ریشه دندان وجود بزرگنمایی کمک شایانی به انجام درمان موفق می‌کند؛ به‌طوری‌که با دید این دستگاه‌ها می‌توان از بسیاری از مشکلات و پیش‌آمدهای بعدی پیشگیری کرد و درمانی در نهایت ظرافت و دقت ارائه کرد.

دندان‌پزشکی میکروسکوپیک امروزه یک امر عادی در دنیا برای درمان‌های دندان‌پزشکی است؛ هرچند که در کشور ما تا عمومی شدن استفاده از این ابزارها در مطب‌ها راه درازی وجود دارد. چراکه به علت قیمت بالای این دستگاه‌ها تهیه آن برای بیشتر همکاران ممکن نیست و با توجه به اینکه عملاً خرید این دستگاه‌ها بازگشت سرمایه ندارد، وجود آن در مطب‌های ایران بیشتر به ذوق و علاقه دندان‌پزشک مربوط است.

امروزه در بازار ایران خوشبختانه شرکت‌های زیادی وارد عرضه میکروسکوپ‌های دندان‌پزشکی شده‌اند و در مطب های زیادی می‌توان استفاده از فناوری جدید میکروسکوپ دندان‌پزشکی را مشاهده کرد. در آینده انتظار می‌رود که همکاران زیادی با پی بردن به مزایای زیاد این ابزار جدید از آن در مطب‌های خود استفاده کنند.

 
صفحه 2 از 191

 


 

Persian Gulf Smile Award