صفحه اصلی دندانپزشکی سالمندان

دندانپزشکی سالمندان

سلامت دهان و دندان ویژه سالمندان

سلامت دهان و دندان

ویژه سالمندان

به مناسبت هفته سلامت

و روز دندانپزشکی

23 فروردین ماه

1391

اداره سلامت دهان و دندان

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

بسمه  تعالی

سلامت  جسم مقدمه و زمینه ساز سلامت روح برای تعالی معنوی انسانهاست. در مبنای اعتقادی ما به سلامت و حفظ آن تاکید بسیار شده است. در کلام معصومین علیم السلام اجمعین توجه و توصیه های بسیار در خصوص نگاه پیشگیرانه به سلامت اعضاء بدن شده است . نکته ای که امروزه برآن بیشتر تاکید میشود .

باتوجه به افزایش شاخص امید به زندگی در کشور ما سلامت دهان و دندانها دارای جایگاه ویژه ای است. اولا تغییر نسبت جمعیت سالمندان در کشور توجه ویژه ای  را در این خصوص می طلبد. مضافا " این اهمیت نیز با تاکید دین مبین اسلام بر ارج نهادن به مقام  و جایگاه سالمندان در جامعه تا حد دستور به "  توقیر بزرگانتان " بیان شده است. سلامت دهان در دوران سالمندی دارای نکات مهمی است که توجه به آن علاوه بر دو نکته قبل باعث کاهش هزینه ها برای فرد و همینطور کشور میشود. آشنائی و رعایت این نکات موجب پیشگیری از بسیاری تبعات اقتصادی اجتماعی و سیاسی کشور شده و مهم تر موجب زندگی سالم تر و آ رامش روح فرد می گردد.

امید است با استفاده از مطالب این مجموعه که با تلاش اداره سلامت دهان و دندان وزارت متبوع و همکاری اساتید محترم دانشکده دندانپزشکی شهید بهشتی فراهم گردیده مورد استفاده و بکار گیری همه سالمندان عزیز کشور، هم چنین همکاران و دانشجویان محترم قرار گیرد .

دکتر عبدالحمید ظفرمند

مشاور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

در امور دندانپزشکی

رسول اكرم فرمودند:

دندانهاي خويش را با مسواك پاكيزه نگه داريد، زيرا دهان راه تلاوت قرآن است.

از پيامبر اكرمص:

آنقر جبرئيل (از رف خداوند) مرا به مسواك زدن سفارش كرد كه گمان بردم بزودي مسواك زدن از واجبات ديني خواهد شد.

بحارالانوار، جلد 76 صفحه 126

از پيامبر اكرمص:

اي علي بر تو باد مسواك زدن در هنگام وضو براي هر نماز.

مكارم الاخلاق، صفحه 49

از امام عليع :

مسواك زدن از موجبات خشنودي خداوند، سنت پيامبر و وسيله خوشبويي و پاكيزگي دهان است.

مكارم الاخلاق، صفحه 51

بسمه تعالی

سلامت دهان آینه ای از سلامت کل و بخشی جدایی ناپذیر از سلامت عمومی بدن است. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان در سالمندان کم برخوردار به عنوان یک عامل خطر مهم برای سلامت عمومی این افراد اعلان شده  و به همین دلیل ضمن از دست دادن دندانها شرایط مناسب تری برای افزایش بروز بیماریهای سیستمیک از جمله بیماریهای قلبی عروقی، تنفسی، دیابت و غیره فراهم می گردد.

بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی افراد بالای 65 سال گروه سالمندان را تشکیل می دهند. با عنایت به بهبود شرایط عمومی اقتصادی-اجتماعی و افزایش امید به زندگی تعداد سالمندان در جهان رو به افزایش است. بر اساس اطلاعات موجود جمعیت سالمندان در سال 1950 میلادی 131 میلیون نفر در جهان بوده که این تعداد در سال 1995 به 371 میلیون رسید و اگر میزان رشد به همین منوال ادامه یابد در سال 2050 جمعیت سالمندان به 1.4 بیلیون نفر افزایش خواهد یافت.

افزایش سن معمولا همراه با بروز بیماریهای گوناگون بوده و در این شرایط افراد سالمند برای تامین سلامتی یا درمان بیماریها بایستی قادر به مصرف انواع گروه های غذایی اعم از منابع پروتئینی و ویتامین ها بوده تا به این ترتیب سلامتی خود را هر چه سریعتر بدست آورند. بنابر این نقش دهان و سلامتی دندانها در این سن بسیار مهم بوده و رعایت بهداشت فردی بایستی مورد توجه قرار گیرد. بدیهی است که مراقبت از دندانها بایستی از زمان رویش آنها آغاز شده و بطور جدی در تمام طول عمر ادامه یافته و با ملاقات منظم به دندانپزشک و انجام جرمگیری و دریافت سایر خدمات پیشگیری بطور سالانه، چنانچه مشکلی هم انفاق افتاد هر چه سریعتر نسبت به درمان آن اقدام تا همیشه از دندانهای سالم و زیبا بهره مند باشیم.

این باور که دندانها روزی خراب می شوند و روزی کشیده و یک روز هم جایگزین می شوند از نظر علمی کاملا مردود است، زیرا دندانها بطور طبیعی دارای خاصیت خود ترمیمی هستند. هر بار که مینای دندان در معرض میوه یا مواد غذایی ترش که حاوی اسید است قرار می گیرد لایه ایی بسیار نازک از روی آن برداشته می شود. اما این امر برای ما محسوس نیست و در صورت تمیز کردن دندانها، در حضور فلوراید املاح موجود در بزاق مجددا روی دندانها نشسته و آنرا محکم می کند. بنا بر این اگر ما هم به اندازه حضرت نوح عمر داشته باشیم میتوانیم برای تمام عمر از دندانهای سالم و زیبا لذت ببریم منوط به اینکه در تمیزی و نظافت منظم دندانها کوشا باشیم.

بدیهی است که سلامت انسانها و جامعه نقش موثری در توسعه و توانمندی جامعه دارد. سلامت، محور توسعه و سطح سلامت متقابلا از توسعه یافتگی بهره می گیرد. بهره مندی از عمر طولانی و تامین سلامت در تمام عمر اهمیت فراوانی دارد. لذا توجه به توصیه پیامبر گرامی اسلام مبنی بر مسواک زدن هنگام وضو گرفتن سلامتی کامل دندانها را برای همه عمر تضمین می نماید.

در پایان فرا رسیدن هفته سلامت، بزرگداشت مقام و تاکید بر سلامت دهان و دندان سالمندان عزیز که مقارن با روز دندانپزشکی هم می باشد را تبریک عرض نموده و سلامتی و تندرستی و موفقیتهای روزافزون را برای همگان از درگاه احدیت خواهانیم.

اداره سلامت دهان و دندان

حوزه معاومت بهداشتی – مرکز کنترل بیماریهای غیرواگیر

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

برخی مشکلات دنداني و توصیه های دندانپزشکی در سالمندان

هدف از تهیه و انتشار این مجموعه ارتقا اطلاعات عمومی سالمندان عزیز در رابطه با مراقبت های لازم برای تامین سلامت دهان و دندانهای سالمندان عزیز می باشد. از سال 1391 گروه سنی سالمندان با موافقت وزارت بهداشت به عنوان گروه هدف به منظور ارتقا سلامت دهان آنها تعیین گردیده و به همین دلیل فعالیتهایی در سراسر کشور آغاز میشود. به دلیل محدودیت امکان طرح جامع مسائل مربوطه در این مجموعه چنانچه سوالی برای شما مطرح باشد که مایل به دریافت پاسخ آن باشید، لطفا از طریق پیام کوتاه با شماره 100088929686 با ما تماس بگیرید. امید است که این مجموعه مورد استفاده شما عزیزان قرار گیرد.

پوسيدگي دندان – پوسيدگي دندان ميتواند در هر سني رخ دهد. با اين حال به علت پسرفت لثه و التهاب آن (پريودنتيت)، افراد سالمند در معرض خطر بيشتري جهت پيدايش پوسيدگي ریشه دندان هستند. میزان بروز پوسیدگی در افراد بالای 60 سال دو برابر بیشتر از افراد 30 است. بر اساس گزارشات موجود بین 29 تا 57 درصد سالمندان دچار خشکی دهان می باشند. استفاده از آدامس، لیمو ترش در حد مزه کردن بازبان، تغییر برخی از داروهای مصرفی و استفاده مکرر از آب طبیعی مفید است.

پیوره (پریودنتیت) -  هنگامی رخ میدهد که التهاب لثه سبب جدا شدن لیگامان دور دندانی از دندان گردد که موجت افزایش عمق فرورفتگی لثه، شل شدن دندانها و در نهایت افتادن دندان منجر می شود. برخی از افراد سالمند به علت بهداشت نا مناسب دندان و پسرفت لثه، مستعد جدا شدن نسج پریودنتال و افتادگی دندان هستند. پریودنتیت اغلب با بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت قندی با تنظیم نامناسب، التیام نامطلوب زخم و پنومونی ناشی از آسپیراسیون در بیماران سالمند توام می باشد.

نخ دندان - وسیله ایست بسیار مناسب که با الیاف نایلونی ساخته شده و برای برداشتن پلاک دندانی از ناحیه سطوح بین دندانی توصیه میشود. استفاده از این وسیله بین 15 تا 20 درصد تمیزی دندانها را تامین می کند.

روش استفاده - حدود 30 تا 40 سانت (بسته به اندازه دست) از نخ را برداشته و دو انتهای آنرا گره می زنیم. ابتدا نخ را بطور محکم بین انگشت شست و سبابه دو دست قرار داده و سپس آنرا به آرامی وارد ناحیه تماس بین دندانها نموده و سطوح دو دندان مجاور را با حرکتی لغزشی از زیر لبه لثه بطرف سطح جونده دندان محکم حرکت داده و سپس این حرکت را روی سطح دندان مجاور قرار داده و با حرکتی مشابه، سطوح دندانها را تمیز می کنیم تا کلیه دندانها تمیز شوند. استفاده از نخ دندان به همراه مسواک از ملزومات کنترل پلاک دندانی است.

پلاک میکربی لایه ایست نازک که به سطح دندان چسبیده و شامل میکربها، ذرات مواد غذایی ومواد دیگری با منشا بزاقی می باشد. قسمت اعظم پلاک را میکروبها تشکیل میدهند. این پلاک با استفاده از آب قابل شستشو نیست و بایستی با روشهای مکانیکی مثل مسواک زدن تمیز شود. با سخت شدن تدریجی پلاک میکربی لایه ایی به نام جرم تشکیل می گردد که وجود آن باعث تجمع بیشتر میکروبها در مجاورت لثه و دندان می گردد. از عوارض بسیار مهم پلاک دندانی پوسیدگی دندان و التهاب لثه (ژنژویت) یا پیوره (پریودونتیت) که با تخریت استخوان اطراف دندان نیز همراه است را میتوان نام برد. از مهمترین علائم بیماریهای لثه خونریزی، تغییر رنگ، بوی بد دهان، درد گنگ در فکها، احساس درد بین دندانها، تمایل به فرو بردن خلال دندان در بین دندانها، آبسه، ترشح چرک، لقی دندانها، افزایش حجم لثه را میتوان نام برد.

بهترین روش برای پیشگیری از بیماریهای لثه رعایت دقیق بهداشت فردی و انجام جرم گیری حد اقل یکبار در سال توصیه می شود. حتما بایستی با روش صحیح مسواک زد تا کاملا موثر باشد. در ملاقات سالانه با دندانپزشک در خصوص نحوه انتخاب مسواک مناسب، نحوه استفاده صحیح از مسواک، نخ دندان، دهانشویه و سایر موارد مورد نظر سوال بفرمایید.

آیا جرم گیری به دندانها صدمه می زند؟ مینای دندان با داشتن بیش از 96 درصد مواد معدنی یکی از سخت ترین مواد موجود در جهان است که تنها الماس آنرا تراش میدهد. ابزارهای جرمگیری از آلیاژهایی ساخته شده اند که به سختی الماس نیست و نمی توانند مینای دندان را برداشته و یا صدمه بزند. در عین حال هنگام جرم گیری نوک قلم با جرم روی دندان در تماس است و با رعایت اصول صحیح جرمگیری، هیچ خطری دندان و مینای آن را تهدید نمی کند.

آب نمک بهترین ضد عفونی کننده دهان و دندان - آب نمک و جوش شیرین بهترین ضدعفونی کننده دهان و دندان تلقی می شوند. محیط دهان همواره با انبوهی از میکروب ها و آلودگی ها به صورت طبیعی همراه است. این آلودگی ها به دلیل مقاومت طبیعی بدن قادر به بیماری زایی نبوده و به صورت انگل در دهان باقی می مانند. جهت پیشگیری از فعال شدن این میکربها و پایین آوردن تعداد آنها ضد عفونی دهان با استفاده از آب نمک یا جوش شیرین (کربنات سدیم) برای همه افراد ضروری است. استفاده از این مواد باعث قلیایی شدن محیط دهان و جلوگیری از فعالیت میکربها می گردد.

تاثیر آدامس در حفظ سلامت دهان و دندان - آدامس بدون قند تاثیرات مثبت فراوانی در حفظ سلامت دندانها دارد، بدین معنی که در هنگام جویدن میزان ترشحات بزاقی را بالا برده و اسیدهای تشکیل شده از پلاکهای دندانی را شسته و از بروز پوسیدگی دندانها جلوگیری می کند. بنابر شواهد بالینی نه تنها آدامس بدون قند عامل پوسیدگی دندانها نیست بلکه استفاده از آن پس از هر وعده غذا یا بعد از میان وعده های غذایی نظیر شکلات و بیسکویت، اسید ایجاد شده را کاهش می دهد. آب دهان یکی از مهمترین ابزارهای دفاعی طبیعی دهان به شمار می رود. این مایع اسیدهای ایجاد شدن را خنثی و مراحل بازسازی (ریمینرالیزاسیون) و محکم شدن مینای دندان را تسریع می کند. در هنگام خشکی دهان اسید تولید شده از تخمیر باکتریها میتوانند باعث بروز پوسیدگی های وسیعی در دهان شوند. مصرف آدامس برای سالمندانی که دچار خشکی دهان هستند میتواند روش موثری در تحریک غدد بزاقی برای ترشح بیشتر بزاق در دهان باشد.  آدامس بصورت مکانیکی در کاهش پلاک دندانی موثر است. از جوین ممتد آدامس باید خودداری نمود زیرا ممکن است موجب اختلال در مفصل گیجگاهی فکی، حساسیت و گرفتگی عضلات فک، سایش دندانها و سایر موارد گردد. زمان موثر مصرف آدامس 20 دقیقه می باشد.

اولین قدم برای سلامت دندانها، پیشگیری از بروز بیماری و درمان آن در مراحل اولیه است.

دومین قدم مراقبت صحیح، تغذیه صحیح، استفاده از مشتقات فلوراید (بصورت ژل، دهانشویه و خمیردندان) است.

سومین قدم مراجعات منظم به دندانپزشک برای معاینه و انجام خدمات پیشگیری است.

برای خوشبو شدن بوی دهان - بوی بد دهان نشانه بیماری است برای درمان آن با دندانپزشک خود مشورت کنید. ضمنا جوشانده ساقه جوان جعفری خرد شده در دو لیوان آب معمولی، پس از سرد شدن میتواند به عنوان دهان شویه برای برطرف کردن بوی دهان استفاده شود. چای تهیه شده از تخم شنبلیله تیز در بر طرف کردن بوی دهان و بدن موثر است. دارچین تیز معطر کننده بوی دهان می باشد.

برای از بین بردن زخم های داخل دهانی که بیش از دو هفته بهبود نیافته حتما به دندانپزشک مراجعه نمایید. برای از بین بردن میکروبهای داخل دهان و کمک به بهبود زخم های داخل دهانی میتوانید ساقه ریحان را بجوید که این کار تنفس را هم معطر می کند.

بهداشت دهان و دندانهای مصنوعی متحرک - پس از هر وعده غذا بایستی دندانهای مصنوعی را از دهان خارج نموده و با آب ولرم شستشو داد. همچنین با استفاده از آب ولرم محتوی مقدار کمی نمک دهان نیزباید شسته شود. از مسواک نرم هم برای تمیز کردن دهان میتوان استفاده نمود. هنگام شب دندانهای مصنوعی را از دهان خارج و در یک ظرف درب دار محتوی آب قرار دهید. برای جلوگیری از جمع شدن زنگ یا جرم روی دندان مصنوعی به اندازه یک قاشق مربا خوری وایتکس در ظرف فوق بریزید و صبح آنرا بخوبی بشویید (دقت شود که این توصیه شامل پلاکهای دندانی که قسمتی از آن با فلز ساخته شده باشد نمی شود).

دندانهای مصنوعی و دهان افرادی که از آن استفاده می کنند بایستی حداقل سالی یکبار توسط دندانپزشک مورد معاینه قرار گرفته و در صورت لزوم اصلاحات لازم انجام و در صورت لزوم نسبت به تعویض آن اقدام شود. دندانهای لق ممکن است باعث زخم و ضایعات مختلف گردد.

سیگار و سرطان دهان: مصرف سیگار از مهمترین عوامل بروز سرطان دهان و حنجره می باشد.حدود 90% افرادی که دچار این مشکلات می شوند سیگاری هستند. دود سیگار محتوی بیش از 4000 نوع سموم مختلف است که هر یک میتواند زیانهای جبران ناپذیری را در فرد سیگاری، افرادی که در معرض دود سیگار قرار می گیرند و حتی جنین در حال رشد نیز از طریق تنفس مادر صدمه ببیند. با توجه به متفاوت بودن میزان مقاومت یا مستعد بودن افراد این صدمات ممکن است در فرد سیگاری و اطرافین او و یا در صورت تاثیر روی ژن والدین جوان فرزندان آنها را دچار نواقص مادرزادی و یا بیماریهای سیستمیک متعددی بنماید. ضایعات سرطانی ناحیه دهان و فک و حنجره کاملا بدون درد بوده و زمانی که علائم ظاهر شود ضایعه با درجات مختلفی گسترش یافته و درمان را پیچیده می کند. در حالی که تشخیص و درمان زود هنگام میتواند با موفقیت قا بل توجهی همراه باشد. افرادی که موفق به ترک سیگار می شوند بازسازی نسوج تخریب شده در نقاط مختلف بدن مخصوصا در ریه ها آغاز می گردد به نحوی که فرد با گذشت یک سال تغیرات محسوسی را در ارتباط با سلامتی خود احساس می کند.

امروزه دندانپزشکان و بهداشتکاران نقش بسیار مهمی را در امر مشاوره موثر با بیماران دندانپزشکی ایفا می نمایند. ترک سیگار امری است کاملا اختیاری و ارادی و همه کسانی که با آگاهی از مضرات دخانیات نسبت به ترک اقدام نموده اند، توانسته اند با موفقیت کامل نسبت به اصلاح رفتار خود اقدام نمایند. کسانی که مایل به ترک باشند میتوانند با مشاوره های تخصصی و استفاده از روشای علمی تجربه موفقی داشته باشند.

برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با تلفن گویای 24 ساعته ترک سیگار به شماره 27122050 و برای مشاوره با پزشک از 17-8 با شماره 26109508 تماس حاصل نمایند. ضمنا جهت هر گونه سوال و راهنمایی در خصوص ترک سیگار میتوانید با سایت www.dentii.infoتماس حاصل نمایند.

سخن آخر آنکه در فرهنگ ایرانی-اسلامی ما سالمندان گرامی دارای شان و مقام خاصی بوده و مییتوانند نقش مهمی را در ارتقا سلامت خود و جامعه ایفا نمایند. درخواست و تقاضای ما از شما عزیزان این است که با کسب اطلاعات بیشتر به سلامت خود و خانواده اهمیت داده و با استفاده ازنظر پزشکان، و مراجع علمی موثق نسبت به راهنمایی دیگران اقدام تا از برکت وجود شما و تمام تجربیات با ارزش شما کودکان، جوانان، و جامعه ایی سالمتر داشته باشیم. در صورت نیاز به طرح هر گونه سوال و راهنمایی از طریق سیستم پیامکی با شماره  100088929686 با ما تماس بگیرید. امید است که این مجموعه مورد استفاده شما عزیزان قرار گیرد.

با تشکر از توجه شما


با تشکر فراوان از بسیج جامعه پزشکی کشور

 

نکاتی برای استفاده از دندان مصنوعی

 

برای استفاده بهتر از دست دندان مصنوعی خود به مطالب زیر توجه کنید

دندان مصنوعی

1. بعد از هر غذا دندان مصنوعی و دهان را تمیز بشویید.

2. برای شستن دهان از مسواک نرم استفاده نمایید.

3. برای شستن دندانهای مصنوعی در صورت لزوم می توانید از صابون مایع یا ظرفشویی استفاده نمایید.

4. از خمیردندان ،نمک،پودر لباسشویی و آب داغ استفاده نکنید. چون به دندانهای مصنوعی صدمه میزنند.

5. افتادن دندان مصنوعی روی سطح سخت(مثلا دستشویی چینی یا کف سرامیک)باعث شکستن آن می شود.لذا هنگام شستشوی دندانهای مصنوعی بهتر است دست خود را پایین تر نگه دارید و یا دست خود را بالای ظرف محتوی آب نگهدارید .

6. اگر دندانها جرم آهکی گرفتند می توانید شبها دندانها را در لیوان آبی که سه قاشق سرکه در آن ریخته اید قرار دهید و صبح با مسواک بشویید.

7. اگر دندانها به هر دلیلی دچار تغییر رنگ شدند از مایعات سفید کننده (مثل وایتکس) استفاده کنید. سه قاشق وایتکس را در یک لیوان آب بریزید،دندانها را در آن قرار دهید و درب ظرف را ببندید. صبح دندانها را با مسواک بشویید. استفاده از وایتکس برای دندان مصنوعی که دارای اجزای فلزی است مجاز نیست.

8. سرکه و وایتکس با یک شب استفاده دندانها را کاملا تمیز نمیکند .باید چند شب این کار را تکرار کرد.

مهمترین کاری که باید با دقت و توجه یاد بگیرید غذا خوردن است. لبها ،گونه ها و زبان باید یاد بگیرند که دندان مصنوعی را نگه دارند که تکان نخورند و غذا به زیر آن نروند. این کار مستلزم توجه و شکیبایی است و معولا چند هفته طول می کشد. توجه به نکات زیر به شما کمک خواهد کرد:

1. ابتدا لقمه کوچک و غذای نرم بخورید. اصلا سعی نکنید از روز اول غذا های سفت و گاز زدنی مثل ساندویچ بخورید. صبر داشته باشید تا دهان شما با دندان مصنوعی آشنا شود.

2. در موقع غذا خوردن حرف نزنید و حواستان به غذا خوردن باشد.

3. در چند روز اول بهتر است تنها غذا بخورید تا حضور دیگران مزاحمتان نباشد.

4. غذا را با حرکات کوچک بجوید که دندان پایین فرصت نکند از جای خود بلند شود.

5. اگر دندان مصنوعی قسمتی از دهان را زخمی کرد به دندانپزشک مراجعه کنید تا آن را اصلاح کند . هیچ کس غیر از دندانپزشک اجازه ندارد که دندان مصنوعی را اصلاح و عیب گیری کند(ترجیجا دندانپزشکی که دندان مصنوعی را ساخته است)زخم و زدگی را بیخود تحمل نکنید و خود را شکنجه ندهید.

توجه کنید دندان مصنوعی همیشه در دهان باشد. شبها هنگام خواب دندانها را از دهان خارج کنید،تمیز بشویید و در ظرف محتوی آب یا آب نمک قرار دهید.ظرف بهتر است که درب داشته باشد. ظرف را کناری بگذارید که زیر پا نرود. به این ترتیب هنگام خواب لثه ها استراحت می کنند و عمر انها خیلی بیشتر می شود .دندانهای مصنوعی هم بیخود هنگام خواب ساییده نمی شوند و دیرتر از بین می رود.

هشدار:

دندان مصنوعی هرگز نباید خشک شود ، یا باید در دهان باشد یا در ظرف آب سرد اگر ظرف آب در اختیار نداشتید(موقع مسافرت و هنگامی که در خانه خود نیستید) یک پاکت پلاستیکی  محکم و سالم بردارید. یک قطعه پارچه یا پنبه یا دستمال کاغذی خیس در آن قرار دهید.دندانها را درون آن گذاشته و در آن را کاملا ببندید و کناری بگذارید که زیر پا نرود.

توصیه:

حتی اگر هیچ ناراحتی نداشتید هر شش ماه یکبار به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

 

 

برخی از موارد شایع در سلامت دهان و دندان

سالمندان و خشکی دهان

خشکی دهان یکی از مشکل های شایع دوره سالمندی است که با مصرف کافی مایعات به خصوص آب ساده و کنار گذاشتن سیگار و سایر مواد دخانی می توان آن را کمتر کرد. در مورد خشکی دهان کمی بیشتر با هم صحبت می کنیم. ترشح بزاق برای سلامت دهان و فعالیت آن بسیار مهم است. خشکی دهان یکی از مشکل هایی است که باعث می شود جویدن و قورت دادن غذا سخت شده و مزه غذاها کمتر احساس شود و همچنین باعث سوزش دهان،کاهش اشتها و افزایش پوسیدگی دندان ها می شود .

علت خشکی دهان چیست؟

افزایش سن باعث می شود به طور طبیعی ترشح آب دهان کم شود.

مصرف داروهای مدر(زیادکننده ادرار) یا داروهایی که برای ناراحتی های گوارشی،افسردگی و بی خوابی مصرف می شود.

گرفتگی بینی و نفس کشیدن با دهان به خصوص هنگام خواب

کشیدن سیگار

اشعه درمانی،شیمی درمانی،بعضی داروها و بیماریها هم می توانند از علل خشکی دهان باشند.

برای برطرف شدن خشکی دهان چه کنیم؟

حداقل 6 تا 8 لیوان مایعات ترجیحا آب ساده در طول روز بنوشید.

در طول روز با نوشیدن کم کم و جرعه جرعه آب دهان خود را مرطوب نگاه دارید.

جویدن آدامس بدون قند،جهت افزایش فعالیت غدد بزاقی می تواند موثر باشد.(در افرادی که دندان طبیعی دارند)

قبل از خوردن غذا،دهان خود را با آب بشویید یا کمی آب بنوشید. خیس شدن دهان به راحت تر شدن عمل جویدن غذا و قورت دادن کمک می کند.

استفاده از فلوراید و محلول هایی به عنوان بزاق مصنوعی (به توصیه پزشک) می تواند موثر باشد.

از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید.

از کشیدن سیگار و سایر مواد دخانی نظیر قلیان , چپق و .. خودداری کنید.

مصرف میوه و سبزیجات تازه را افزایش دهید.

از مصرف غذاهای خشک،حجیم،پرادویه، شور ویا بسیار شیرین خودداری کنید.

حداقل 2 بار در روز از نخ دندان و مسواک استفاده نمایید.

سالمندان و بهداشت دهان و دندان

چرا باید به بهداشت دهان و دندان اهمیت داد ؟

تأثیر بیماریهای دهانی بر روی دستگاه های مختلف بدن کاملاٌ آشکار شده است.بنابراین عدم رعایت بهداشت دهان و دندان نه تنها سبب بروز بیماریهای مربوط به حفره دهان می شود،بلکه می تواند دستگاه های حیاتی بدن را تهدید نماید و حتی سبب مرگ بیمار شود.

مهمترین کار دندانها، جویدن است. اگر بتوانید غذا را به خوبی بجوید از خوردن غذا بیشتر لذت خواهید برد و نیز موجب تسریع در هضم غذا و کاهش مشکلات گوارشی خواهد شد .

بوی بد دهان ،علاوه بر اینکه موجب دوری اطرافیان می شود ،برای خودتان نیز آزار دهنده است.برای داشتن دندان های سالم مراقبت از دندانها باید از ابتدای زندگی آغاز شود. هر یک از شما بر حسب اینکه چقدر بهداشت دهان و دندانهایتان را رعایت کرده باشید ممکن است تعدادی دندان سالم،پرکرده، روکش شده و دندان مصنوعی داشته باشید. در هرسنی با داشتن دندان طبیعی با مصنوعی و حتی بدون دندان باید بهداشت دهان را رعایت کنید.

چگونه باید از دندانها مراقبت کنید :

طریقه مراقبت از دندانهای طبیعی

چنانچه پس از مصرف مواد غذایی سطح دندانها تمیز نگردد،میکروبها داخل دهان به همراه خرده های مواد غذایی و مواد قندی لایه ای بی رنگ و غیر قابل رویت را روی دندانها تشکیل می دهند که پلاک میکروبی نامیده می شود.

غذا + میکروبهای موجود در دهان+محصولات تولیدی میکروبها = پلاک میکروبی

وجود پلاک میکروبی باعث بروز پوسیدگی لثه ای می گردد. برای مراقبت از دندانهای طبیعی انجام کارهای زیر ضروری است.

مسواک زدن: هدف اصلی از مسواک زدن پاک کردن پلاک میکروبی از روی دندانها، لثه و زبان است. بهتر است که مسواک زدن را در فرصت کافی و توام با آرامش انجام دهید چون کیفیت مسواک زدن مهمتر از دفعات آن است. بهترین حالت این است که بعد از هر بار مصرف مواد غذایی یا مواد قندی دندانهایتان را مسواک کنید در غیر اینصورت در دو زمان (شب قبل از خواب و صبح بعد از صبحانه) باید حتماٌ مسواک زدن صورت گیرد . روزی دو بار مسواک زدن صحیح باعث برطرف نمودن پلاکهای میکروبی می گردد و از پوسیدگی جلوگیری می کنند.

خمیر دندان :

بایستی حاوی فلوراید باشد و حتی الامکان خوش بو و خوش طعم باشد. همچنین از خاصیت پاک کنندگی بالایی برخوردار باشد.در صورت نبود خمیردندان با آب خالی هم می توانید مسواک بزنید. استفاده از نمک،جوش شیرین یا سایر پودرها جهت مسواک زدن مناسب نیست ولی استفاده از آب نمک رقیق اشکالی ندارد.

نخ دندان :

نخ دندان سطح بین دندانی را تمیز نموده و مواد غذایی ما بین دندانها را خارج می نماید.

2-دندانهای مصنوعی به دوصورت :

1-پروتز متحرک کامل

2-پروتز ثابت

پروتز متحرک کامل:

برای جایگزینی کلیه دندانهای از دست رفته یک فرد تهیه و استفاده می شودکه قابل گذاشتن و برداشتن توسط خود فرد در داخل دهان می باشد.

پروتز ثابت:

برای جایگزینی تعدادی از دندانهای از دست رفته، از این نوع دندان مصنوعی استفاده می شود که غیر قابل گذاشتن و برداشتن توسط فرد می باشد.

کارایی دندان مصتنوعی به این مفهوم است که شما در استفاده از گروههای مختلف غذایی به خصوص میوه ،سبزیجات گوشت و حبوبات محدودیتی نداشته باشید.حتی اگر از روشهایی ماند خرد کردن(قطعه قطعه نمودن و یا با لفمه کوچک برداشتن) استفاده کنید.

عدم کارایی دندان مصنوعی به این مفهوم است که شما در مصرف مواد غذایی به دلیل مشکل جویدن محدودیت داشته باشید به طوری که مجبور باشید از روشهایی مانند رنده کردن ،له کردن و کوبیدن استفاده کنید.

مراقبت از دندانهای مصنوعی:

دندانهای مصنوعی نیز مانند دندانهای طبیعی نیازمند مسواک زدن و مراقبت هستند. اگر دندان مصنوعی تمیز نشود ممکن است باعث ایجاد عفونت های مختلف ،مانند برفک دهان شود. برای شستن آن دسته از دندانهای مصنوعی که می توان آها را از دهان خارج کرد به نکات زیر توجه کنید :

در هنگام تمیز کردن دندان مصنوعی ،ظرف آب پلاستیکی را تا نیمه پر کنید و زیر دست خود قرار دهید تا اگر دندان مصنوعی از دستتان افتاد صدمه نبیند، برای جلوگیری از افتادن بهتر است دندان مصنوعی را بین انگشت شست و اشاره خود محکم بگیرید و مسواک بزنید.

دندانهای مصنوعی را حداقل یکبار در روز از دهان خارج کرده و با مسواک نرم بشویید.

به خاطر داشته باشید که خمیر دندان برای شستن دندانهای مصنوعی مناسب نیست و بهتر است از مایع ظرفشویی استفاده کرده و پس از آن خوب با آب بشویید .

بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از دهان ،لثه ها و زبان خود را با مسواک نرم بشویید سپس لثه ها را با انگشت ماساژ دهید.

توجه داشته باشید ،شب ها دندانهای مصنوعی را از دهان خارج کرده و در یک ظرف آب با نمک تمیز قرار دهید، تا مخاط دهان که تحت فشار بوده استراحت نماید. اگر دندان ها مصنوعی در هوا خشک شده و یا در آب خیلی داغ قرار داده شوند خراب خواهند شد.

در مواردی که دندان مصنوعی ناکامل دارید(فقط از دندانهایتان مصنوعی می باشد) بهتر است دو تا مسواک داشته باشید یکی برای تمیز کردن دندانهای مصنوعی و دیگری برای تمیز کردن دندانهای طبیعی که در داخل دهان قرار دارند.

اگر دچار تورم و درد و تحریک بافتهای دهان شدید، دست دندان را خارج نمایید و حتماٌ به دندانپزشک مراجعه نمایید حداقل هر 12-6 ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه نمایید حتی اگر مشکلی ندارید.

در موارد زیر حتماٌ به دندانپزشک مراجعه شود:

- اگر دندان مصنوعی شل شده باشد.

- اگر دندان مصنوعی به لثه فشار می آورد .

- اگر در هر قسمت از دهان زخم به وجود آمده است.

- اگر قسمتی از دندان مصنوعی شکسته است.

- اگر نمی توانید با دندان مصنوعی به راحتی غذا بخورید .

- اگر بعد از خارج کردن دندانها از دهان احساس می کنید لثه ها برجشته شده اند .

بی دندانی

اگر اصلا دندان ندارید و کلیه دندانهای هر دو فک خود را از دست داده اید باز هم برای جلوگیری از عفونت لثه بهداشت دهان را رعایت کنید.

با یک مسواک نرم و کمی خمیر دندان لثه ها و سطح روی زبان را بشویید و سپس لثه ها را با انگشت ماساژ دهید.

هرچه سریعتر برای گذاشتن دندان مصنوعی اقدام کنید.

بیماریهای دهان و دندان

پوسیدگی دندان

پس از خوردن غذا اگر بهداشت دهان و دندان را رعایت نکنید لایه ای میکروبی بر روی سطح دندانهایتان تشکیل می شود که با گذشت زمان این میکروبها مواد قندی وارث در پوسیدگی دندانها می تواند موثر باشد .

علائم پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان با علائمی همراه است که در زیر آورده شده است :

- تغییر مینای دندان به رنگ قهوه ای یا سیاه

- وجود حفره در دهان

- بوی بد دهان

- حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام خوردن غذاهای سرد ،ترش ،شیرین و یا نوشیدن آب سرد که بسته به شدت پوسیدگی متفاوت است.

- حساس بودن یا درد گرفتن هنگام فشار دندانها روی هم یا هنگام غذا خوردن

- پوسیدگی بین دندانی می تواند باعث گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و بخصوص پاره شدن نخ دندان درهنگام استفاده شود.