دکتر ندا بابایی، متخصص تشخیص بیماریهای دهان ،دانشگاه علوم پزشکی بابل
از جمله ضایعات مخاط دهان این بیماران ،درد زبان Glossodynia) ( ،سوزش سطح زبانDorsal از بین رفتن پاپیهای فیلی شکل ناحیه dorsal (Rhomboid glossitis median) التهاب و پتشی روی کام و کاندیدا آلبیکانس است .
بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در طول حیات خود احتیاج به تزریق مکرر خون دارند که باعث افزایش بار آهن و هموسیدروز میگردد. آهن در بافت های بدن رسوب می کند و بیماران ممکن است دچار اختلال در عملکرد قلب ، غدد اندوکرین ، کبد گردند.
قبل از هر گونه عمل دندانپزشکی دانستن میزان هموگلوبین و هماتوکریت بسیار با اهمیت است.اقدامات دندانپزشکی باید در هفته اول و دوم بعد از تزریق خون و با توجه به فواصل تزریق خون ،ترجیحا در روزهای اول که به تازگی خون دریافت کرده اند،انجام گیرد.هموگلوبین بیمار باید حداقل10gr/dl باشد .درمانهای دندانپزشکی باید تا حد امکان در وقت های کوتاه انجام شود که بیمار خسته نگردد.
این بیماران را به رعایت بهداشت دهان تشویق نمائیم اگرچه والدین آنها اکثرا همکاری خوبی دارند ولی خود کودکان به علت بی حالی و خستگی معمولا مقدار زیادی شیرینی مصرف می کنند، به همین دلیل توجه بیشتر برای رعایت بهداشت دهان در این بچه ها لازم به نظر می رسد ، همچنین مشاوره غذایی و انجام فلوراید تراپی و فیشور سیلانت برای آنها توصیه می شود .
ملاحظات خاص دندانپزشکی نیز در این بیماران به علت استعداد زیاد به عفونت و کاهش هموگلوبین از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.از انجا که عوارض این بیماری بر سر و صورت ، دندانها و مخاط دهان تأثیر می گذارد،به بررسی ان می پردازیم به این امید که نحوه ارائه درمان دندانپزشکی و نحوه برخورد با این بیماران برای دندانپزشکان مشخص گردد و گامی در جهت بهینه کردن زندگی آنها پیش رویم .
مطالعه سلامت دهان و دندان در 200 بیمار تالاسمی
بررسی حاضر یک مطالعه مقطعی به روش توصیفی _تحلیلی بر روی 200بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور 30_12 ساله مراجعه کنند به مرکز تالاسمی امیرکلا(بزرگترین مرکز به بیشترین مراجعه بیماران تالاسمی در مازندران)که بیماری سیستمیک نداشتند، صورت گرفت . شیوع ضایعات مخاط دهان به ترتیب زیر بود :
افت (41/4%) پالپ پولیپ5/2%،هایپرپلازی التهابی 5/1%،زبان مودار 1% زبان جغرافیایی 4/4%،رنگ پریدگی مخاط 4/82% بود.
1/96%بیماران دسفرال تزریق می کردند و 43%طحال برداری کرده بودند.OHI_S در 4/29%خوب و در 8/58%متوسط و در 8/11% بد بود.میزان شیوع تغییرات اسکلتی و سن بیماران ارتباط معنی داری وجود دارد، بطوریکه با افزایش سن بیماران میزان تغییرات اسکلتی نیز بیشتر می شود. 9/31%بیماران زیر 1سالگی شروع به خونگیری کرده اند.
شیوع تغییرات اسکلتی نیز به ترتیب زیر می باشد:
بیرون زدگی ماگزیلا 77%، برامدگی گونه 5/75%، برگشتگی لب بالا 75%، صورت شبیه جوندگان 9/69%، بینی زینی شکل6/68% .
ضایعات مخاط دهان ،به جز آفت که بیشتراز جمعیت نرمال بود،با بیماری ارتباطی ندارند،اما ارتباط تغییرات اسکلتی با بیماری بطور واضح مشخص است ، چرا که تغییرات اسکلتی با بالا رفتن سن بیمار افزایش می یابد که ناشی از پیشرفت بیماری و شروع درمان در سنین بالاتر می باشد.
بیشتر بیماران در دهه دوم زندگی بودند (20_12)که این نشان دهنده پایین بودن امید زندگی در بیماران است.در مطالعه ما 6/7%پدران و 5/1% مادران تحصیلات بالاتر از دیپلم داشتند که با سایر مطالعات مطابقت دارد و می توان نتیجه گرفت که شیوع بیماری در خانواده های تحصیل کرده کمتر است.
میانگین DMFT در افراد 20_12سال 65/3 ،63/4 و 30_20 سال 25/6 81/8 می باشد که نسبت به افراد عادی بیشتر است. میانگینDMFT و طحال برداری رابطه مستقیم وجود دارد و این نشان می دهد که وجود طحال درکم بودن میزان پوسیدگی موثر است ، که البته این مساله باید بیشتر بررسی شود .
هرچه سن شروع درمان و تزریق دسفرال کمتر بود ، میزان فراوانی تغییرات اسکلتی نیز کمتر بود، زیرا عوارض ناشی از کم خونی زمان کمتری برای ایجاد تغییرات پیدا می کنند.در مطالعه حاضر مشخص شد که بیماران مرکز تالاسمی امیر کلا بدلیل شروع دیرتر درمان ، تغییرات اسکلتی بیشتری نسبت به بیماران دیگر مراکز تالاسمی ایران دارند.
در مورد ارتباط پوسیدگی با طحال برداری ،این نتیجه حاصل شد که برداشت طحال با تعداد کلی بیماران که بیش از5 پوسیدگی داشتند، مرتبط بود و در گروهی که طحال برداری نکرده بودند تعداد بیماران به بیش از 5پوسیدگی کمتر بود.در نتیجه از نظرآماری احتمال دارد برداشتن طحال در مبتلایان به تالاسمی با بالا رفتن تعداد پوسیدگی مرتبط باشد .
