ترجمه : دكتر عبدالرضا معادى
1- بيمارى پريودنتال (لثه) چيست؟
پريودنتال نام علمى است كه براى توصيف بيمارى لثه به كار مى رود. دو نوع رايج بيمارى پريودنتال وجود دارد.
نوع اول؛ ژنژيويت (Gingivitis) يا التهاب لثه ناميده مى شود. نوع دوم؛ شكل جدى ترى از بيمارى لثه به نام پريودنتيست است كه منجر به التهاب شديدتر لثه وآسيب به استخوان نگه دارنده دندان مى گردد.
اگر به ديابت مبتلا هستيد، بيشتر احتمال دارد دچار بيمارى پريودنتال شويد. شواهد قوى وجود دارد كه بيمارى هاى جدى لثه، كنترل بيمارى ديابت را سخت ترمى كنند. به طور حتم، درمان بيمارى هاى لثه به بهبود اين مشكلات كمك مى كند.
2- شناسايى علائم
مطمئن ترين راه براى آگاهى از ابتلا به بيمارى هاى پريودنتال، مراجعه به دندانپزشك است. لثه سالم سخت و صورتى رنگ است وبه طور محكمى به دندان چسبيده است، ومعمولا هنگام مسواك زدن خونريزى نمى كند. زمانيكه، دندان ها به درستى مسواك زده نشوند، بيمارى ژنژيويت بروز مى كند. پلاک ها بر روى دندان در كنار لثه ايجاد مى شوند، باكترى هاى موجود در پلاک منجر به التهاب لثه مى شود. در نتيجه لثه ملتهب و قرمز رنگ مى شود ، و ممكن است زمان مسواك زدن خونريزى كند. ژنژيويت كاملا قابل درمان است و با رعايت بهداشت دهان ودندان مناسب به حالت عادى بازمى گردد.
پريودنتيت، جدى ترين شكل بيمارى لثه است كه ناشى از التهاب مزمن لثه (بيش از چند سال) ودر نتيجه وجود پلاك هاى قديمى بر روى دندان ايجاد مى شود.
التهاب لثه روز به روز در حال پيشرفت است ، و لثه شروع به جدا شدن از دندان مى كند. اين امر باعث ايجاد فضايى بين لثه و دندان مى شود كه پاكت (Pocket) ناميده مى شود كه توسط دندانپزشك با يك پروب اندازه گيرى مى شود. هرچه پاكت ها عميق تر شوند، استخوان فكى كه دندان را نگه مى دارد به تدريج دچار آسيب مى شود.
3- چگونه بيمارى پريودنتال با ديابت مرتبط مى شود؟
در جمعيت عمومى ، حدود ١٠٪ از كل بزرگسالان از پريودنتيت پيشرفته رنج مى برند. خطر ابتلا به پريودنتيت در افراد ديابتى تقريباً سه برابر بيشتر است، به ويژه اگر ديابت آنها به خوبى كنترل نشود.
ما هنوز دلايل دقيق اينكه چرا افراد ديابتى بيشتر به بيمارى پريودنتال مبتلا مى شوند را نمى دانيم و تحقيقات وسيعى در اين زمينه در حال انجام است. احتمالاً عوامل مهم مختلفى وجود دارد، كه عبارتند از:
- در افراد مبتلا به ديابت سيستم ايمنى ممكن است به درستى كار نكند ، در نتيجه خطر بيمارى پريودنتال افزايش مى يابد.
- وجود چربى اضافى (چربى بدن) در افراد چاق مبتلا به ديابت، ممكن است منجر به توليد مواد شيميايى شود كه لثه هارا ملتهب تر كند.
- صدمه به مويرگ هاى (رگ هاى خونى كوچك ظريف) لثه، ممكن است جريان خون به لثه را كاهش داده و در نتيجه فعاليت سلولهاى دفاعى را محدود كند.
- بهبود زخم در افراد مبتلا به ديابت كند است و بنابراين ، بهبودى جراحات در لثه نيز كاهش مى يابد.
4- نكات مهم جهت جلوگيرى از بيمارى پريودنتال
- به عنوان فردى كه مبتلا به ديابت است ، شما به احتمال بيشترى به بيمارى لثه مبتلا خواهيد شد. بطور منظم به دندانپزشك خود مراجعه كنيد.
- با كنترل صحيح ديابت وقند خون خود، احتمال ابتلا به بيمارى هاى لثه را كاهش دهيد.
به طور مرتب دندان هاى خود را مسواك بزنيد ، مراقب باشيد كه تمام قسمت دندان را مسواك زده شده باشد. اگر اين كار باعث خونريزى لثه شود، ممكن است نشانه اى از التهاب لثه باشد. اگر نگران خونريزى لثه هستيد، به دندانپزشك مراجعه كنيد. - حتى اگر دندانهاى طبيعى خود را ديگر نداريد ، بازهم بايد به منظور بررسى سلامت دهان و دندان به طور منظم به دندانپزشك مراجعه كنيد.
- اگر در گذشته به بيمارى پريودنتال مبتلا بوده ايد، مراجعه مستمر به دندانپزشك جهت اطمينان از جلوگيرى از بازگشت بيمارى، بسيار اهميت دارد.
- سيگار نكشيد. سيگار كشيدن بيمارى لثه را بدتر مى كند.
اطلاعات بيشتر
براى اطلاعات بيشتر در مورد بهداشت دندان ، لطفاً به وب سايت www.dentii.info مراجعه كنيد.
5- تشخيص و درمان
درصورتيكه دندانپزشك به وجود بيمارى پريودنتال در شما مشكوك باشد، ، به كمك اشعه ايكس مى توان سلامتى استخوان هاى نگه دارنده را ارزيابى كرد. مانند اغلب بيمارى ها، پيشگيرى بهتر از درمان است. به طور كلى با حفظ بهداشت دهان و دندان مى توان از بيمارى پريودنتال جلوگيرى كرد (به معناى تميز كردن دندان ها به طور موثر).
روزانه دو بار مسواك بزنيد ، هر بار تقريباً ٢ الى٣ دقيقه (كه بيشتر از زمانى است كه فكر مى كنيد مسواك مى زنيد). حتما تمام سطوح دندان خصوصا نقاطى كه دندان با لثه در تماس است را به خوبى مسواك بزنيد (شكل ).
براى بسيارى از افراد يك مسواك برقى خوب به اندازه مسواك دستى موثر و كارا است. همچنين استفاده از اين نوع مسواك ها در صورت محدوديت در حركت، مى توانند مفيد باشند. قبل از مسواك زدن بين دندان هاى خود تميز كنيد. اگر فضاى كافى داريد از مسواك بين دندانى در اندازه صحيح استفاده كنيد و در غير اين صورت از نخ دندان استفاده شود واز متخصص دندانپزشکى خود بخواهيد تا در مورد تكنيك و نوع صحيح مسواك شما را راهنمايى كند.
اگر دچار مشكلات لثه اى هستيد، مى توانيد از دهانشويه هاى ضد باكتريال استفاده كنيد. دندانپزشك شما مى تواند در انتخاب صحيح دهانشويه به شما كمك كند، همچنين مطمئن شويد كه دهانشويه حاوى فلورايد باشد، زيرا اين ماده از دندان در برابر پوسيدگى محافظت مى كند.
6- نشانه ها
اين فرايند به طور معمول بدون درد است و خيلى آهسته پيشرفت مى كند. بعد از گذشت سالها ، ممكن است استخوان هاى زيادى از بين بروند كه منجر به جابه جايى، سست شدن وافتادن دندان شده ولثه ها شروع به لكه دار شدن مى كنند كه باعث مى شوند دندان ها پيرتر از آنچه كه بايد ديده شوند. اين علائم ممكن است اولين نشانه اى بروز بيمارى در برخى از بيماران (كه مرتباً به دندانپزشك مراجعه نمى كنند) باشد.
7- توصيه
براى تمامى افراد مبتلا به ديابت ضرورت دارد كه بطور منظم به دندانپزشكى مراجعه كنند، تا هر گونه مشكل لثه قبل از شديدتر شدن تشخيص داده و درمان گردد.
همچنين بهتر است، دندانپزشك به طور مرتب دندان هاى شما را تميز كند (حداقل هر سه ماه)
افراد مبتلا به ديابت بيشتر مستعد ابتلا به بيمارى لثه هستند، به خصوص اگر ديابت آنها بخوبى كنترل نشود. رعايت بهداشت دهان و دندان و معاينات منظم دندانپزشكى براى اين گروه از بيماران بسيار اهميت دارد.
٨- نكات مهم :
نكته مهمى كه بايد به ياد داشت اين است كه، به نظر مى رسد كنترل گليسمى (از نظر قند خون) در تعيين احتمال ابتلاى فرد به بيمارى پريودنتال بسيار مهم است. تحقيقات قبلى حاكى از آن است كه مبتلايان به ديابت كه قند خون خود را به درستى كنترل مى كنند، نسبت به افراد غيرمبتلا به ديابت به احتمال يكسانى دچار بيمارى پريودنتال مى شوند. از جهت ديگر ، بيمارى لثه ممكن است با افزايش التهاب در بدن و كاهش عملكرد انسولين در بدن، بر ديابت شما تأثير بگذارد.
منبع : انجمن تحقيقات و سلامت در ديابت
